{"id":32109,"date":"2023-08-01T10:32:24","date_gmt":"2023-08-01T09:32:24","guid":{"rendered":"https:\/\/uksw.edu.pl\/?post_type=badania_i_nauka&p=32109"},"modified":"2023-08-01T10:38:07","modified_gmt":"2023-08-01T09:38:07","slug":"prawo-sie-zmienia-zasady-zostaja","status":"publish","type":"badania_i_nauka","link":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/badania-i-nauka\/prawo-sie-zmienia-zasady-zostaja\/","title":{"rendered":"Prawo si\u0119 zmienia, zasady zostaj\u0105"},"content":{"rendered":"\n

Prawo rzymskie uczy my\u015ble\u0107, rozumowa\u0107 racjonalnie, rozwi\u0105zywa\u0107 problemy. To terminologia, metody dowodzenia i instytucje. Prawnicze terminy \u0142aci\u0144skie maj\u0105 zastosowanie mi\u0119dzynarodowe i s\u0105 zrozumia\u0142e dla ka\u017cdego prawnika \u2013 m\u00f3wi prof. dr hab. Jan Zab\u0142ocki z Wydzia\u0142u Prawa i Administracji UKSW, laureat Nagrody Specjalnej Rektora za ca\u0142okszta\u0142t osi\u0105gni\u0119\u0107 naukowych. <\/h2>\n\n\n\n

Co sprawi\u0142o, \u017ce zaj\u0105\u0142 si\u0119 Pan Profesor prawem rzymskim? <\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Na trzecim roku studi\u00f3w, na Wydziale Prawa Kanonicznego na ATK, prof. Henryk Kupiszewski (wybitny znawca prawa rzymskiego \u2013 przyp. JH), zaproponowa\u0142 mi udzia\u0142 w swoim seminarium. Jego wyk\u0142ady by\u0142y fascynuj\u0105ce. Seminaria prowadzi\u0142 w nowocze\u015bnie wyposa\u017conej Bibliotece im. Rafa\u0142a Taubenschlaga Uniwersytetu Warszawskiego. T\u0142umaczyli\u015bmy \u201eInstytucje\u201d Gaiusa, podr\u0119cznik prawa rzymskiego z II wieku. To by\u0142y nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 dyskusje i rozwa\u017cania. Czeka\u0142em na te spotkania. Dla nas, student\u00f3w prawa kanonicznego, prof. Kupiszewski by\u0142 prawdziwym mistrzem.<\/p>\n\n\n\n

\"Obrazek
prof. dr hab. Jan Zab\u0142ocki wr\u0119cza Ojcu \u015awi\u0119temu Janowi Paw\u0142owi II ksi\u0119g\u0119 In memoriam prof. Henryka Kupiszewskiego, podczas audiencji generalnej na placu \u015bw. Piotra w 1997r.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Od pocz\u0105tku bardzo interesowa\u0142a mnie kwestia rzymskiej administracji i zarz\u0105dzania. W okresie republiki kilkudziesi\u0119ciu urz\u0119dnik\u00f3w, w  okresie cesarstwa kilka tysi\u0119cy, zarz\u0105dza\u0142o ca\u0142ym znanym \u00f3wczesnym Europejczykom \u015bwiatem. M\u00f3wimy o okresie, w kt\u00f3rym pod w\u0142adz\u0105 Rzymu na obszarze ok. 3,5 mln km2 <\/sup>by\u0142o 60-80 milion\u00f3w ludzi. Fascynowa\u0142o mnie i fascynuje po dzi\u015b dzie\u0144 to w jaki spos\u00f3b Rzymianie sobie z tym radzili.  <\/p>\n\n\n\n

– Co Pan Profesor, po kilkudziesi\u0119ciu latach zajmowania si\u0119 prawem rzymskim, uwa\u017ca za swoje najwi\u0119ksze osi\u0105gni\u0119cie naukowe?<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

– Nie u\u017cy\u0142bym chyba s\u0142owa \u201eosi\u0105gni\u0119cie\u201d, raczej \u201eprzywilej\u201d. Przez te wszystkie lata mia\u0142em zaszczyt prowadzi\u0107 dialog z Aulusem Gelliusem, rzymskim antykwaryst\u0105, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mog\u0142em bada\u0107 prawo rzymskie z zupe\u0142nie nowej perspektywy.<\/p>\n\n\n\n

– Praca doktorska Pana Profesora by\u0142a po\u015bwi\u0119cona kwestii u\u017cyczenia w prawie rzymskim, czyli bezp\u0142atnemu  u\u017cywaniu rzeczy przez pewien czas. To wtedy zetkn\u0105\u0142 si\u0119 Pan Profesor z <\/strong>Aulusem<\/strong>Gelliusem<\/strong>, \u017cyj\u0105cym w II wieku rzymskim erudyt\u0105, autorem Nocy Attyckich<\/em>, b\u0119d\u0105cych kopalni\u0105 wiedzy o staro\u017cytnym Rzymie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Gellius nie by\u0142 ani szczeg\u00f3lnie wybitnym badaczem, ani s\u0142ynnym krasom\u00f3wc\u0105. Obraca\u0142 si\u0119 w kr\u0119gu elity intelektualnej. Przys\u0142uchiwa\u0142 si\u0119 toczonym  w\u00f3wczas dyskusjom, czyta\u0142 te\u017c sporo,  wyszukiwa\u0142 w literaturze rzadko spotykane s\u0142owa, w tym, z dawno zapomnianego ju\u017c prawa, stara\u0142 si\u0119 dociec ich pierwotnego znaczenia.  Zbiera\u0142 te\u017c informacje z \u017cycia codziennego, takie, kt\u00f3re mog\u0142y zainteresowa\u0107 ka\u017cdego. Nies\u0142ychanie wnikliwy, szuka\u0142 odpowiedzi na pytania z dziedziny medycyny, filozofii, prawa. Pisa\u0142 \u2013 kr\u00f3tko i zwi\u0119\u017ale – dla swoich dzieci, tak jak wcze\u015bniej Katon dla swojego syna, co\u015b na kszta\u0142t dzisiejszych blog\u00f3w. Jego tw\u00f3rczo\u015b\u0107 sta\u0142a si\u0119 czym\u015b w rodzaju kodu kulturowego tamtych czas\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"Obrazek
prof. dr hab. Jan Zab\u0142ocki i Noce Attyckie Aulusa Gelliusa w praskiej bibliotece klasztornej na Strahovie w 2019 r.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

– Gelliusowi po\u015bwi\u0119ci\u0142 Pan Profesor zar\u00f3wno prac\u0119 habilitacyjn\u0105 jak profesorsk\u0105. To od niego zacz\u0119\u0142y si\u0119 te\u017c Pa\u0144skie pionierskie badania nad rzymskim prawem publicznym w Polsce\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– Kiedy zajmowa\u0142em si\u0119 Gelliusem, przeczyta\u0142em w\u0142a\u015bciwie wszystko, co by\u0142o dost\u0119pne na temat rzymskiego prawa publicznego. Mo\u017ce dlatego, gdy na nowym wydziale Prawa i Administracji UKSW powsta\u0142 kierunek administracja, zaproponowano mi prowadzenie wyk\u0142ad\u00f3w na temat instytucji publicznych prawa rzymskiego. Przygotowa\u0142em w\u00f3wczas dla student\u00f3w skrypt. Podr\u0119cznik wydali\u015bmy wsp\u00f3lnie z prof. Ann\u0105 Tarwack\u0105. <\/p>\n\n\n\n

– Ten podr\u0119cznik jest u\u017cywany przez student\u00f3w po dzi\u015b dzie\u0144, za\u015b dzi\u0119ki Pa\u0144skim staraniom rzymskie prawo publiczne sta\u0142o si\u0119 na kierunku administracja obowi\u0105zkowym przedmiotem na pierwszym roku studi\u00f3w. Dlaczego prawo rzymskie jest nadal tak bardzo istotne?<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

– Prawo rzymskie nie s\u0142u\u017cy do zastosowania wprost, ale pewne wykszta\u0142cone w nim zasady ju\u017c tak. Gdy student s\u0142yszy dzi\u015b o prawie rzymskim, my\u015bli: po co b\u0119d\u0119 si\u0119 uczy\u0142 takich staroci. Ale okazuje si\u0119, \u017ce rozwi\u0105zania rzymskie wci\u0105\u017c si\u0119 sprawdzaj\u0105. Prawo rzymskie to terminologia, metody dowodzenia i instytucje. Prawnicze terminy \u0142aci\u0144skie to j\u0119zyk mi\u0119dzynarodowy, zrozumia\u0142y dla ka\u017cdego. W razie w\u0105tpliwo\u015bci u\u017cywa si\u0119, tak\u017ce dzi\u015b, terminu \u0142aci\u0144skiego. Pod tymi terminami kryj\u0105 si\u0119 instytucje. Ta siatka poj\u0119\u0107 jest bardzo istotna. Instytucje prawne takie jak w\u0142asno\u015b\u0107, posiadanie, dzier\u017cenie, prawa na rzeczy cudzej, kontrakty, delikty czy ma\u0142\u017ce\u0144stwo to dorobek rzymski, z kt\u00f3rego stale czerpiemy. Prawo si\u0119 zmienia, zasady pozostaj\u0105. <\/p>\n\n\n\n

– Podobno w systemie brytyjskim podwa\u017ca si\u0119 potrzeb\u0119 uczenia prawa rzymskiego.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

– Prawo rzymskie uczy raczej my\u015ble\u0107, rozumowa\u0107 racjonalnie, rozwi\u0105zywa\u0107 problemy, natomiast system anglosaski oparty jest na zasadzie precedensu. S\u0119dzia odwo\u0142uje si\u0119 do analogicznych spraw i wyrok\u00f3w. A prawo rzymskie uczy pewnych niezmiennych zasad i regu\u0142.<\/p>\n\n\n\n

\"Obrazek
Na zdj\u0119ciu: trzecia od lewej prof. dr hab. Anna Tarwacka, pi\u0105ta – prof. dr hab. Maria Zab\u0142ocka, sz\u00f3sty – prof. dr hab. Jan Zab\u0142ocki, podczas mi\u0119dzynarodowej konferencji po\u015bwi\u0119conej prawu rzymskiemu, w Xiamen University w 2010 r.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

– Pan profesor jako pierwszy, wraz z \u017con\u0105, prof. Mari\u0105 Zab\u0142ock\u0105, przet\u0142umaczy\u0142 i opatrzy\u0142 komentarzem pochodz\u0105c\u0105 z V w. p.n.e. Ustaw\u0119 XII tablic, kt\u00f3ra jest podstawowym odniesieniem dla badaczy prawa rzymskiego. <\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Ustawa XII tablic by\u0142a spisaniem rzymskiego<\/em> prawa zwyczajowego. Wcze\u015bniej to urz\u0119dnicy decydowali co jest prawem. Plebejusze natomiast chc\u0105c mie\u0107 pewno\u015b\u0107 jakie zasady obowi\u0105zuj\u0105, doprowadzili do ich spisania. Spisane zosta\u0142o prawo procesowe, prawo w\u0142asno\u015bci, prawo reguluj\u0105ce stosunki rodzinne i s\u0105siedzkie, prawa sakralne i publiczne.<\/p>\n\n\n\n

– To Pan Profesor by\u0142 przez dwadzie\u015bcia lat redaktorem naczelnym, istniej\u0105cych nieprzerwanie od 2001 r., \u201eZeszyt\u00f3w Prawniczych\u201d, kt\u00f3re szybko sta\u0142y si\u0119 wa\u017cnym i cenionym czasopismem naukowym.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

– Po prostu tworzyli\u015bmy wydzia\u0142 i by\u0142a potrzeba publikacji. Pocz\u0105tkiem pisma by\u0142y materia\u0142y z konferencji mi\u0119dzynarodowej, kt\u00f3r\u0105 zorganizowa\u0142em na nowo powsta\u0142ym Wydziale Prawa i Administracji. Cho\u0107 s\u0105 tak\u017ce numery po\u015bwi\u0119cone prawu rzymskiego, tematyka jest r\u00f3\u017cnorodna. Zawieraj\u0105 prace z zakresu r\u00f3\u017cnych ga\u0142\u0119zi i dziedzin prawa, zw\u0142aszcza prawa rzymskiego, historii prawa oraz prawa prywatnego i por\u00f3wnawczego. Cz\u0119\u015b\u0107 tekst\u00f3w publikowana jest w j\u0119zykach obcych, zw\u0142aszcza w j\u0119zyku angielskim.<\/p>\n\n\n\n

\"Obrazek
Na zdj\u0119ciu od lewej: prof. Jan Zab\u0142ocki i prof. J\u00f3zef M\u00e9l\u00e8ze-Modrzejewski, wybitny znawca prawa rzymskiego i papirolog, podczas spotkania na WPiA UKSW ze studentami I roku stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, po wyk\u0142adzie prof. M\u00e9l\u00e8ze-Modrzejewskiego o niewiernej narzeczonej w 2008 r.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

– <\/strong>Otrzyma\u0142<\/strong> pan Profesor <\/strong>nagrod\u0119<\/strong> za <\/strong>dzia\u0142alno\u015b\u0107<\/strong> naukow\u0105, ale od kilkudziesi\u0119ciu lat, prowadzi Pan zaj\u0119cia <\/strong>dydaktyczne<\/strong>. Jest  Mistrzem dla swoich uczni\u00f3w. Jak m\u00f3wi prof. Anna <\/strong>Tarwacka<\/strong>, dawna Pa\u0144ska studentka, dzi\u015b bliska wsp\u00f3\u0142pracowniczka, otacza ich Pan Profesor opiek\u0105, motywuje i inspiruje\u2026 Potrafi Pan Profesor, u\u017cywaj\u0105c \u017cywego, klarownego j\u0119zyka, roznieci\u0107 w nich zainteresowanie dla Nauki.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

– Nie powiedzia\u0142bym, \u017ce robi\u0119 tu rzeczy nadzwyczajne \u2013 jestem z nimi, pytam, sugeruj\u0119. Podsuwam jakie\u015b pomys\u0142y. S\u0105 pewne problemy, kt\u00f3re trzeba rozwi\u0105za\u0107 i r\u00f3\u017cne mo\u017cliwo\u015bci, kt\u00f3re trzeba rozwa\u017cy\u0107. Ucz\u0119 student\u00f3w, by umieli \u0142\u0105czy\u0107 fakty. My\u015ble\u0107. Trzeba zaciekawi\u0107 si\u0119 tym co robi\u0105. Trzeba z nimi rozmawia\u0107. Po prostu by\u0107. <\/p>\n\n\n\n

Rozmawia\u0142a Joanna Herman<\/p>\n\n\n\n

Prof. dr hab. Jan Zab\u0142ocki \u2013 profesor nauk prawnych, specjalizuj\u0105cy si\u0119 w prawie rzymskim, kanonicznym i cywilnym. Wyk\u0142adowca akademicki. Absolwent Wydzia\u0142u Prawa Kanonicznego Akademii Teologii Katolickiej. Prodziekan Wydzia\u0142u Prawa (2000-2002) i kierownik Katedry Prawa rzymskiego na UKSW (1999-2021). Za\u0142o\u017cyciel i redaktor naczelny “Zeszyt\u00f3w Prawniczych”. Inicjator stworzenia serii wydawniczej “Arcana Iurisprudentiae”. Rozpraw\u0119 doktorsk\u0105 po\u015bwi\u0119ci\u0142 U\u017cyczeniu w klasycznym prawie rzymskim<\/em>, stopie\u0144 doktora habilitowanego uzyska\u0142 na podstawie dorobku naukowego oraz monografii Kompetencje patres familias i zgromadze\u0144 ludowych w sprawach rodziny w \u015bwietle Noctes Atticae Aulusa Gelliusa<\/em>, za\u015b tytu\u0142 profesora na podstawie monografii Rozwa\u017cania o procesie rzymskim w Noctes Atticae Aulusa Gelliusa<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prawo rzymskie uczy my\u015ble\u0107, rozumowa\u0107 racjonalnie, rozwi\u0105zywa\u0107 problemy. To terminologia, metody dowodzenia i instytucje. Prawnicze terminy \u0142aci\u0144skie maj\u0105 zastosowanie mi\u0119dzynarodowe i s\u0105 zrozumia\u0142e dla ka\u017cdego prawnika \u2013 m\u00f3wi prof. dr hab. Jan Zab\u0142ocki z Wydzia\u0142u Prawa i Administracji UKSW, laureat Nagrody Specjalnej Rektora za ca\u0142okszta\u0142t osi\u0105gni\u0119\u0107 naukowych.  Co sprawi\u0142o, \u017ce zaj\u0105\u0142 si\u0119 Pan Profesor prawem […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":31256,"parent":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"kategorie_badania_i_nauka":[132,7,63,64,65],"class_list":["post-32109","badania_i_nauka","type-badania_i_nauka","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","kategorie_badania_i_nauka-rozmowy","kategorie_badania_i_nauka-projekty","kategorie_badania_i_nauka-konferencje","kategorie_badania_i_nauka-publikacje","kategorie_badania_i_nauka-osiagniecia"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/32109","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka"}],"about":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/badania_i_nauka"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/32109\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32115,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/32109\/revisions\/32115"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31256"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32109"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategorie_badania_i_nauka","embeddable":true,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategorie_badania_i_nauka?post=32109"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}