<\/p>\n\n\n\n
Pani Profesor, gratuluj\u0105c niedawno uzyskanego tytu\u0142u profesora, chcia\u0142abym nawi\u0105za\u0107 do nominacji sprzed ponad roku, kiedy zosta\u0142a Pani szefow\u0105 Stowarzyszenia Historyk\u00f3w Sztuki. Co to za gremium?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Prezesk\u0105 Stowarzyszenia Historyk\u00f3w Sztuki jestem od pa\u017adziernika 2022 roku. Stowarzyszenie powsta\u0142o w 1934 roku. W tym roku obchodzimy wi\u0119c jubileusz 90-lecia. I mimo, \u017ce Stowarzyszenie za\u0142o\u017cone tak dawno, to ca\u0142y czas skupia si\u0119 na trzech wyznaczonych w\u00f3wczas kierunkach dzia\u0142a\u0144. Po pierwsze jest to integracja \u015brodowiska historyk\u00f3w sztuki w Polsce. Druga sprawa to dba\u0142o\u015b\u0107 o wysoki poziom naukowy historyk\u00f3w sztuki, a wi\u0119c organizowanie, rozwijanie nauki – jak\u0105 jest historia sztuki. No i trzeci punkt, kt\u00f3ry te\u017c w og\u00f3le si\u0119 nie zmienia, pomimo up\u0142ywu lat, to popularyzacja wiedzy o sztuce, popularyzacja historii sztuki, popularyzacja kultury, poczucia estetyki.<\/p>\n\n\n\n To s\u0105 obszary dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re s\u0105 dla nas w Stowarzyszeniu, niezwykle wa\u017cne. Co ciekawe – zjazd za\u0142o\u017cycielski, kiedy te trzy punkty opisa\u0142, w popularyzacji zawar\u0142 te\u017c postulat wprowadzeniach historii sztuki do szk\u00f3\u0142. To si\u0119 w ko\u0144cu zi\u015bci\u0142o i historia sztuki jest dzi\u015b jednym z przedmiot\u00f3w nauczanych, przede wszystkim w liceach. Istnieje tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 zdawania matury z historii sztuki. Wi\u0119c te postulaty, jak wida\u0107, powoli s\u0105 spe\u0142niane i bardzo nas to cieszy.<\/p>\n\n\n\n Bo jest wa\u017cne, aby podejmuj\u0105c r\u00f3\u017cne rodzaje aktywno\u015bci zawodowej znale\u017a\u0107 czas na sztuk\u0119, kt\u00f3ra oczyszcza, relaksuje, ale pomaga te\u017c zrozumie\u0107 rzeczywisto\u015b\u0107 dooko\u0142a. Tym bardziej, \u017ce nasze czasy s\u0105 coraz bardziej obrazkowe, mamy kultur\u0119 ikonek, a zatem czytanie kod\u00f3w, rozumienie kultury wizualnej jest niezwykle wa\u017cne. Tego uczy historia sztuki.<\/p>\n\n\n\n Pani Profesor ma zamiar kontynuowa\u0107 te za\u0142o\u017cenia i te aspekty dzia\u0142a\u0144? Pomimo tego, \u017ce te czasy s\u0105 takie, jakie s\u0105, \u017ce wydaje nam si\u0119 na co dzie\u0144, \u017ce historia sztuki nie jest potrzebna.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Oczywi\u015bcie, \u017ce sztuka i historia sztuki jest bardzo potrzebna. Im d\u0142u\u017cej zajmujemy si\u0119 histori\u0105 sztuki, im d\u0142u\u017cej patrzymy te\u017c na to, co dzieje si\u0119 dooko\u0142a nas, tym przekonanie o wadze historii sztuki jest coraz bardziej oczywiste. Historia sztuki to jest tak\u017ce polityka kulturowa pa\u0144stwa, to jest polityka oddzia\u0142ywania na innych, bo poprzez sztuk\u0119 s\u0105 przekazywane tre\u015bci, w tym tre\u015bci propagandowe. Ju\u017c staro\u017cytni Grecy wykorzystywali sztuk\u0119 w\u0142a\u015bnie do cel\u00f3w propagandowych. Tak wi\u0119c historia skutki, ca\u0142y czas pobrzmiewa jako wa\u017cny element \u017cycia codziennego.<\/p>\n\n\n\n Kontynuuj\u0105c temat polityki kulturowej pa\u0144stwa – kiedy mo\u017cemy stwierdzi\u0107, \u017ce ruina jest ruin\u0105 a nie zabytkiem? Jak mo\u017cemy to okre\u015bli\u0107 i kto o tym powinien decydowa\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Fachowcy czyli historycy sztuki i architektury, konserwatorzy, architekci. Ci ludzie powinni decydowa\u0107, czy obiekt w ruinie powinien pozosta\u0107 w ruinie, czy te\u017c mo\u017cna go ewentualnie odbudowa\u0107. A je\u017celi odbudowa\u0107 to w jakim kszta\u0142cie. Powinni\u015bmy zacz\u0105\u0107 od tego, \u017ce nie ka\u017cd\u0105 ruin\u0119 trzeba odbudowywa\u0107. Istnieje poj\u0119cie tzw. trwa\u0142ej ruiny, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 kompozycji przestrzeni, pejza\u017cu. M\u00f3j ulubiony przyk\u0142ad to zamek w Bodzentynie, czy zamek Krzy\u017ctop\u00f3r w Ujazdowie. To s\u0105 ruiny zamk\u00f3w, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 ruinami setki lat temu. Dlatego te\u017c nie ma sensu ich dzi\u015b odbudowywa\u0107. To s\u0105 ruiny historyczne b\u0119d\u0105ce \u015bwiadkami wydarze\u0144, kt\u00f3re kszta\u0142towa\u0142y dan\u0105 okolic\u0119, krajobraz i warto takie elementy pejza\u017cu Polski zachowa\u0107 w stanie w jakim si\u0119 one znajduj\u0105. Oczywi\u015bcie czasem odbudowuje si\u0119 zabytkowe budowle. Zawsze trzeba zada\u0107 sobie pytanie po co i w jakim kszta\u0142cie b\u0119dzie odbudowany dany zabytek i przede wszystkim jakie b\u0119dzie spe\u0142nia\u0142 funkcje. Jakie b\u0119dzie jego przeznaczenie? Czy b\u0119dzie to kolejny dom kultury, kolejny hotel z sal\u0105 konferencyjn\u0105, czy miejsce spotka\u0144 tw\u00f3rc\u00f3w? Nast\u0119pne pytanie, kt\u00f3re nale\u017cy sobie zada\u0107 to pytanie o spos\u00f3b – jak nale\u017cy to zrobi\u0107? To najtrudniejsze pytanie. Bywa, \u017ce nie istnieje ikonografia, czyli przedstawienie danego budynku przed jego destrukcj\u0105, ani dokumentacja jakim podlega\u0142 zmianom na przestrzeni lat. Nie zawsze mo\u017cemy takie dane pozyska\u0107 z bada\u0144 architektonicznych budynku. W takim przypadku trudno m\u00f3wi\u0107 o odbudowie. Raczej trzeba m\u00f3wi\u0107 o kreacji nowej formy.<\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy tez pami\u0119ta\u0107, \u017ce taki odbudowywany obiekt musi by\u0107 dostosowany do wsp\u00f3\u0142czesnych przepis\u00f3w BHP, PPO\u017b czy potrzeb os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bciami. Nie mo\u017cna odbudowywa\u0107 budynk\u00f3w, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 wyklucza\u0107.<\/p>\n\n\n\n Czyli dostosowa\u0107 do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci? To nie jest \u0142atwe.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tak, to jest bardzo trudne. Ale jeszcze wa\u017cniejsza jest sama koncepcja odbudowy. Nale\u017cy tak\u017ce z szacunkiem podje\u015b\u0107 do tzw. tkanki zachowanej, wyr\u00f3\u017cni\u0107 j\u0105 w bryle. Ale te\u017c mo\u017cna spr\u00f3bowa\u0107 d\u0105\u017cy\u0107 do integracji starej formy i nowej – odbudowywanej.<\/p>\n\n\n\n I kto o tym powinien decydowa\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Na pewno nie samorz\u0105dowcy i politycy szczebla centralnego, tylko fachowcy. Od nich mo\u017ce wyj\u015b\u0107 impuls, kt\u00f3ry po dyskusji z fachowcami albo przerodzi si\u0119 w inwestycj\u0119 albo zostanie on stracony.<\/p>\n\n\n\n Wiele emocji wzbudza\u0142y ostatnio plany odbudowy Pa\u0142acu Saskiego w Warszawie. Zamek Kr\u00f3lewski by\u0142 odbudowywany w innych czasach i kontekstach politycznych, ale jednak dzi\u015b nie wyobra\u017camy sobie braku tego obiektu na mapie Warszawy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tak. Ale je\u015bli spojrzymy na obie budowle w kontek\u015bcie historii to zauwa\u017cymy, \u017ce Zamek Kr\u00f3lewski a Pa\u0142ac Saski to dwie r\u00f3\u017cne sprawy.<\/p>\n\n\n\n Zamek Kr\u00f3lewski by\u0142 \u201eratuszem\u201d Rzeczypospolitej, przestrzeni\u0105 sejmow\u0105 oczywi\u015bcie z pomieszczeniami na rezydencj\u0119 kr\u00f3la. I zosta\u0142 zniszczony tak jak mia\u0142 zosta\u0107 zniszczony nar\u00f3d polski. Natomiast Pa\u0142ac Saski zosta\u0142 wybudowany, jako rezydencja Augusta II, kt\u00f3ra to ca\u0142kowicie przemieni\u0142a tkank\u0119 urbanistyczn\u0105 zachodniej cz\u0119\u015bci Warszawy staj\u0105c si\u0119 elementem dominuj\u0105cym, podporz\u0105dkowuj\u0105cym Warszaw\u0119 \u2013 Rzeczpospolit\u0105 dynastii saskiej. To by\u0142a architektura, kt\u00f3ra mia\u0142a dominowa\u0107, tak jak dominowa\u0107 w polskiej polityce chcia\u0142 kr\u00f3l z dynastii saskiej. To by\u0142a rzecz obca my\u015bli politycznej \u00f3wczesnej Rzeczypospolitej, kt\u00f3ra przecie\u017c mia\u0142a ustr\u00f3j mieszany. Odbudowa Pa\u0142acu Saskiego ma zatem inne znaczenie historyczne, ni\u017c odbudowa Zamku Kr\u00f3lewskiego. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce architektura ma znaczenie symboliczne i to tak\u017ce nale\u017cy bra\u0107 pod uwag\u0119 podejmuj\u0105c decyzj\u0119 o odbudowie takiego czy innego obiektu. Druga sprawa zwi\u0105zana z t\u0105 inwestycj\u0105, to pytanie w jakim kszta\u0142cie chcemy Pa\u0142ac Saski odbudowa\u0107? Czy z czas\u00f3w Augusta II i Augusta III czy te\u017c t\u0119 wersj\u0119, kiedy pa\u0142ac by\u0142 ju\u017c bardzo mocno przebudowany dla rosyjskiego kupca Skwarcowa? Dlatego potrzebna jest historia architektury, kt\u00f3ra tak\u017ce bada i pokazuje konteksty historyczne danej budowli.<\/p>\n\n\n\n Z g\u0142o\u015bnych, szeroko komentowanych inwestycji zwi\u0105zanych z odbudow\u0105 zabytk\u00f3w przejd\u017amy do tych mniejszych, kiedy pa\u0142ace, dwory, zamki trafiaj\u0105 w r\u0119ce prywatnych w\u0142a\u015bcicieli. Czy to dobrze dla zabytk\u00f3w?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Uwa\u017cam, \u017ce powinna istnie\u0107 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 w\u0142asno\u015bci. Cz\u0119\u015b\u0107 zabytk\u00f3w oczywi\u015bcie powinna zosta\u0107 w r\u0119kach pa\u0144stwa, cho\u0107by zabytki-symbole. Nie wyobra\u017cam sobie, \u017ceby na przyk\u0142ad Zamek na Wawelu sta\u0142 si\u0119 prywatn\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 (\u015bmiech). Ale podchodz\u0105c do tematu ochrony zabytk\u00f3w, to w\u0142asno\u015b\u0107 prywatna nie jest w tym zakresie niczym z\u0142ym, je\u015bli oczywi\u015bcie jest pod kontrol\u0105 konserwator\u00f3w. Bardzo du\u017ca odpowiedzialno\u015b\u0107 w tej kwestii spoczywa na s\u0142u\u017cbach wojew\u00f3dzkich, miejskich, na tych wszystkich, kt\u00f3rzy na co dzie\u0144 wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 z w\u0142a\u015bcicielami zabytk\u00f3w i kontroluj\u0105 podejmowane remonty. My\u015bl\u0119, \u017ce tu nie ma wi\u0119kszych niebezpiecze\u0144stw. Niebezpiecze\u0144stwa pojawiaj\u0105 si\u0119 w momencie pr\u00f3b odbudowy tzw. trwa\u0142ych ruin, o kt\u00f3rych m\u00f3wi\u0142am wcze\u015bniej. Ruin, kt\u00f3re nie maj\u0105 ikonografii i wpisa\u0142y si\u0119 w pejza\u017c. Pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, \u017ce pejza\u017c te\u017c jest warto\u015bci\u0105 i zabytkiem.<\/p>\n\n\n\n Jak formalnie wygl\u0105da proces nadzoru konserwator\u00f3w nad zabytkami, b\u0119d\u0105cymi w prywatnych r\u0119kach?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Istniej\u0105 r\u00f3\u017cne poziomy ochrony i r\u00f3\u017cne zabytki. Je\u015bli dana nieruchomo\u015b\u0107 znajduje si\u0119 w rejestrze zabytk\u00f3w, to wtedy w\u0142a\u015bciciel podejmuj\u0105c jak\u0105kolwiek interwencj\u0119 budowlan\u0105 musi uzyska\u0107 zgod\u0119 konserwatora. Czyli sk\u0142ada pismo, przedstawia projekt planowanych prac. Czasem odbywa si\u0119 tzw. wizja lokalna. Konserwator na podstawie dokumentacji wydaje pozwolenie albo nie. Na pewno jest to pewnego rodzaju k\u0142opot dla w\u0142a\u015bciciela. Z drugiej strony, w tej chwili istnieje bardzo du\u017co udogodnie\u0144 dla os\u00f3b posiadaj\u0105cych zabytkowe obiekty, cho\u0107by w postaci odpisu od podatku. Takie zabytki, pomimo tego, \u017ce pozostaj\u0105 w prywatnych r\u0119kach stanowi\u0105 wsp\u00f3ln\u0105 warto\u015b\u0107. Na w\u0142a\u015bcicielach spoczywa wi\u0119c odpowiedzialno\u015b\u0107 spo\u0142eczna, by taki zabytek utrzyma\u0107 nie tylko dla siebie, ale tak\u017ce dla przysz\u0142ych pokole\u0144.<\/p>\n\n\n\n Czy ci fachowcy, konserwatorzy szacuj\u0105cy i oceniaj\u0105cy zabytki s\u0105 obecnie w\u0142a\u015bciwie wykszta\u0142ceni do pe\u0142nienia swoich funkcji?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Najm\u0142odsze roczniki opuszczaj\u0105ce w ostatnich latach gmachy uniwersyteckie albo politechniczne s\u0105 obecnie w wi\u0119kszo\u015bci pozbawiane cz\u0119\u015bci niezwykle wa\u017cnych zaj\u0119\u0107 w kontek\u015bcie pracy z zabytkiem, cho\u0107by historii architektury. Na szcz\u0119\u015bcie na UKSW bardzo mocno tego pilnujemy, aby by\u0142y oddzielne zaj\u0119cia z historii architektury w du\u017cym zakresie godzinowym, daj\u0105cym tak\u017ce w tym kontek\u015bcie konkurencyjno\u015b\u0107 na rynku pracy dla naszych absolwent\u00f3w. Nasi studenci maj\u0105 60 godzin wyk\u0142ad\u00f3w i 120 godzin \u0107wicze\u0144 z historii architektury, to solidna wiedza, kt\u00f3ra bardzo pomaga i przygotowuje ich do p\u00f3\u017aniejszej pracy przy zabytkach. Ponadto nasi studenci ucz\u0105 si\u0119 tak\u017ce wykonywania prac podstawowych przy zabytku, czyli inwentaryzacji i dokumentacji. W Instytucie zajmujemy si\u0119 wieloma obszarami, kt\u00f3rych nie podejmuj\u0105 historycy sztuki z innych o\u015brodk\u00f3w akademickich.<\/p>\n\n\n\n Pani Profesor prowadzi\u0142a wiele projekt\u00f3w i bada\u0144, w tym mi\u0119dzy innymi inwentaryzacj\u0119 polskich nekropolii na wschodnich terenach dawnej Rzeczpospolitej. Czy projekt jest ju\u017c sko\u0144czony?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Projekt nie jest sko\u0144czony, ale ze wzgl\u0119du na wojn\u0119 w Ukrainie i trudn\u0105 sytuacj\u0119 w Bia\u0142orusi musieli\u015bmy przerwa\u0107 prace. Nasze zainteresowania przenie\u015bli\u015bmy do Czech, gdzie zajmujemy si\u0119 cmentarzami Zaolzia i do \u0141otwy, czyli na dawnych Inflantach, gdzie te\u017c znajduj\u0105 si\u0119 polskie nekropolie. Prace te prowadzi dr Bart\u0142omiej Gutowski.<\/p>\n\n\n\n A projekt polskich katedr w USA?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ten projekt zosta\u0142 uko\u0144czony, wydali\u015bmy leksykon tzw. Polish Cathedral i trzy popularno-naukowe ksi\u0105\u017cki w pi\u0119knie ilustrowanej oprawie, ze zdj\u0119ciami naszego absolwenta Norberta Piwowarczyka. Jednak ca\u0142e dziedzictwo i spu\u015bcizna Polonii obu Ameryk czeka na kolejnych badaczy. Na pewno warto zrobi\u0107 dokumentacj\u0119, cho\u0107by fotograficzn\u0105 pozosta\u0142ych polskich \u015bwi\u0105ty\u0144, kt\u00f3re ze wzgl\u0119du na zmieniaj\u0105c\u0105 si\u0119 sytuacj\u0119 demograficzn\u0105 Polonii s\u0105 zamykane lub przekszta\u0142cane w obiekty u\u017cyteczno\u015bci publicznej. To jest normalny proces \u2013 wa\u017cne aby ten proces wyprzedzi\u0107 dokumentacj\u0105, nic wi\u0119cej nie da si\u0119 zrobi\u0107. Nie w ka\u017cdym zamykanym ko\u015bciele jeste\u015bmy w stanie zorganizowa\u0107 polonijne muzeum.<\/p>\n\n\n\n Kolejne plany naukowe Pani Profesor, to\u2026?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kilka lat temu nieco zmieni\u0142am profil zainteresowa\u0144 badawczych. Wcze\u015bniej zajmowa\u0142am si\u0119 przede wszystkim sztuk\u0105 i architektur\u0105 sakraln\u0105, ostatnio jednak zajmuj\u0119 si\u0119 przede wszystkim architektur\u0105 rezydencjonaln\u0105 Wilna. R\u00f3wnocze\u015bnie w zespole w Katedrze Sztuki Nowo\u017cytnej przygotowujemy monografi\u0119 ko\u015bcio\u0142a \u015awi\u0119tego Ducha w Wilnie. To jest niezwykle wa\u017cna \u015bwi\u0105tynia nie tylko w dziejach miasta, ale tak\u017ce dla Polak\u00f3w mieszkaj\u0105cych w Litwie. Po drugiej wojnie \u015bwiatowej by\u0142a to jedyna \u015bwi\u0105tynia polska w Wilnie. Do dzi\u015b msze \u015bwi\u0119te i parafia prowadzone s\u0105 ca\u0142kowicie w j\u0119zyku polskim. Jest to poza tym pierwszorz\u0119dny zabytek sytuuj\u0105cy si\u0119 pomi\u0119dzy gotykiem a barokiem. W Instytucie Historii Sztuki UKSW nie zapominamy tak\u017ce o Mazowszu. Gdy sko\u0144czymy projekt wile\u0144ski, planujemy przygotowa\u0107 monografi\u0119 ko\u015bcio\u0142a kapucyn\u00f3w w Warszawie, kt\u00f3ry jest fundacj\u0105 kr\u00f3lewsk\u0105 \u2013 Jana III Sobieskiego.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Rozmawia\u0142a Katarzyna Dominiak<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Prof. dr hab. Anna Czy\u017c<\/strong> od 2017 roku kieruje Katedr\u0105 Sztuki Nowo\u017cytnej w Instytucie Historii Sztuki UKSW, specjalizuje si\u0119 w sztuce Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego. Przedmiotem jej zainteresowa\u0144 badawczych s\u0105 m.in. fundacje artystyczne, ideowa i propagandowa funkcja sztuki, w tym ko\u015bcielna i rezydencjonalna. Zajmuje si\u0119 tak\u017ce sztuk\u0105 sepulkraln\u0105. Laureatka wielu nagr\u00f3d za osi\u0105gni\u0119cia naukowe, od 2022 roku prezeska Stowarzyszenia Historyk\u00f3w Sztuki.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" – Potrzebna jest historia architektury, kt\u00f3ra tak\u017ce bada i pokazuje konteksty historyczne danej budowli – m\u00f3wi prof. dr hab. Anna Czy\u017c kieruj\u0105ca Katedr\u0105 Sztuki Nowo\u017cytnej w Instytucie Historii Sztuki UKSW. Pani Profesor, gratuluj\u0105c niedawno uzyskanego tytu\u0142u profesora, chcia\u0142abym nawi\u0105za\u0107 do nominacji sprzed ponad roku, kiedy zosta\u0142a Pani szefow\u0105 Stowarzyszenia Historyk\u00f3w Sztuki. Co to za gremium? […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":39261,"parent":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"kategorie_badania_i_nauka":[132],"class_list":["post-39277","badania_i_nauka","type-badania_i_nauka","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","kategorie_badania_i_nauka-rozmowy"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/39277","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka"}],"about":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/badania_i_nauka"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/39277\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39379,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/39277\/revisions\/39379"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39261"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39277"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategorie_badania_i_nauka","embeddable":true,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategorie_badania_i_nauka?post=39277"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}