<\/p>\n\n\n\n
Panie doktorze wiem, \u017ce historycy nie lubi\u0105 pyta\u0144 typu \u201eco by by\u0142o gdyby\u201d, ale jednak – chcia\u0142bym zapyta\u0107, czy gdyby by\u0142 Pan \u017cyj\u0105cym w XI w. <\/strong>miles<\/em><\/strong> (wojownik, rycerz), to czy wzi\u0105\u0142by Pan krzy\u017c<\/strong>?<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Dr Bart\u0142omiej D\u017awiga\u0142a:<\/strong> Bardzo trudne pytanie, poniewa\u017c decyzje o wzi\u0119ciu udzia\u0142u w krucjacie by\u0142y bardzo z\u0142o\u017cone i wielow\u0105tkowe. To by\u0142y bardzo trudne decyzje i trzeba powiedzie\u0107, \u017ce niewielu ludzi podejmowa\u0142o krzy\u017c. Nie by\u0142 to ruch masowy, co wi\u0119cej ludzie decydowali o wzi\u0119ciu udzia\u0142u w krucjatach z pokolenia na pokolenie, a zatem trud krucjat podejmowany by\u0142 niejako w rodzinnych kr\u0119gach.<\/p>\n\n\n\n Natomiast ci, kt<\/strong>\u00f3<\/strong>rzy rzeczywi\u015bcie wzi\u0119li krzy\u017c i powr<\/strong>\u00f3<\/strong>cili z krucjaty stawali si\u0119 \u00f3wczesnymi celebrytami.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tak, byli celebrytami, byli bardzo znani, bo wszyscy wtedy m\u00f3wili o krucjatach. Wszyscy opowiadali o tych wielkich czynach – by\u0142o to dla Europy czym\u015b w rodzaju nowej mitologii.<\/p>\n\n\n\n Tak jak dla Grek\u00f3w byli bohaterowie z epos\u00f3w Homera, dla Rzymian z \u201eEneidy\u201d Wergiliusza, to dla \u015bredniowiecznej cywilizacji \u0142aci\u0144skiej, tak\u0105 mityczn\u0105 postaci\u0105 by\u0142 Godfryd Lotary\u0144ski. W p\u00f3\u017aniejszym okresie sta\u0142 si\u0119 jednym z bohater\u00f3w w wielkim panteonie rycerskim wraz z kr\u00f3lem Arturem czy Rolandem. Krucjata sta\u0142a si\u0119 mitem europejskim w pozytywnym znaczeniu. Mitem, kt\u00f3ry wytycza\u0142 wzorce i kszta\u0142towa\u0142 to\u017csamo\u015b\u0107 europejsk\u0105. Co prawda, zdecydowana mniejszo\u015b\u0107 bra\u0142a udzia\u0142 bezpo\u015brednio w krucjatach jako rycerze czy wojownicy, ale wszyscy Europejczycy brali udzia\u0142 w krucjatach, wspieraj\u0105c je albo ja\u0142mu\u017cn\u0105, albo postem, albo modlitw\u0105. Papie\u017c Innocenty III, kt\u00f3ry sw\u00f3j pontyfikat sprawowa\u0142 w latach 1198 – 1216 og\u0142osi\u0142, \u017ce wsparcie duchowe dla krucjaty jest r\u00f3wnie\u017c udzia\u0142em w krucjacie. A zatem w ca\u0142ej Europie rozpowszechni\u0142y si\u0119 modlitwy, liturgie, procesje pokutne, nabo\u017ce\u0144stwa, celebracje, kt\u00f3re by\u0142y sprawowane w\u0142a\u015bnie w intencji obrony i wyzwolenia Jerozolimy.<\/p>\n\n\n\n Czy mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce istnia\u0142 wtedy powszechnie pewien rodzaj duchowo\u015bci krucjatowej?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tak, krucjaty by\u0142y centralnym elementem kultury spo\u0142ecznej Europy w \u015bredniowieczu. A zatem wyprawy krzy\u017cowe kszta\u0142towa\u0142y to\u017csamo\u015b\u0107 europejsk\u0105, o czym dzisiaj ma\u0142o si\u0119 pami\u0119ta.<\/p>\n\n\n\n Mam wra\u017cenie, \u017ce w <\/strong>Polsce<\/strong> najbardziej popularne s\u0105 trzy \u017ar<\/strong>\u00f3<\/strong>d\u0142a, kt<\/strong>\u00f3<\/strong>re kszta\u0142tuj\u0105 pogl\u0105dy na temat wypraw krzy\u017cowych. Po pierwsze powie\u015bci Zofii Kossak-Szczuckiej: \u201eKrzy\u017cowcy\u201d, \u201eKr<\/strong>\u00f3<\/strong>l Tr<\/strong>\u0119dowaty\u201d, \u201eBez or\u0119\u017ca\u201d. Nast\u0119pnie \u201eDzieje wypraw krzy\u017cowych\u201d Stevena Runcimana. Trzecie \u017ar<\/strong>\u00f3<\/strong>d\u0142o, to popkultura, filmy takie jak np. \u201eKr<\/strong>\u00f3<\/strong>lestwo niebieskie\u201d Ridleya Scotta.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ja bym doda\u0142 jeszcze gr\u0119 komputerow\u0105 \u201eCrussader King\u201d, cz\u0119sto s\u0142ysz\u0119 od student\u00f3w, \u017ce kojarz\u0105 co\u015b na temat krucjat, bo grali w tak\u0105 gr\u0119. Tak, obraz krucjat by\u0142 kszta\u0142towany od czas\u00f3w renesansu. W czasach reformacji druk sta\u0142 si\u0119 coraz bardziej rozpowszechniony, co istotnie zmieni\u0142o rzeczywisto\u015b\u0107 w Europie i na ca\u0142ym \u015bwiecie. Polemiki zwi\u0105zane z rewolucj\u0105 protestanck\u0105 dotyczy\u0142y r\u00f3wnie\u017c historii papiestwa, a jednym z wa\u017cnych punkt\u00f3w dziej\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a by\u0142y krucjaty. By\u0142y one przedstawiane przez przedstawicieli reformacji jako dow\u00f3d na nieprawo\u015b\u0107 i barbarzy\u0144stwo katolik\u00f3w, na sprzeniewierzenie si\u0119 ideom ewangelicznym. W XVII w., dok\u0142adnie w 1611 r. ukaza\u0142 si\u0119 zbi\u00f3r kronik o krucjatach, czyli ju\u017c wtedy badano wyprawy krzy\u017cowe jako wydarzenie historyczne pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 materia\u0142em \u017ar\u00f3d\u0142owym.<\/p>\n\n\n\n Natomiast w czasach o\u015bwiecenia, \u00f3wcze\u015bni filozofowie z Wolterem na czele, u\u017cywali w dyskusjach ze swoimi przeciwnikami ideologicznymi argument\u00f3w podobnych jak w czasach reformacji. I niestety jest to kontynuowane do dzi\u015b. Szafuje si\u0119 formu\u0142kami o Ko\u015bciele, kt\u00f3ry stosuje przemoc, o katolikach, kt\u00f3rzy byli i s\u0105 przemocowi. O ciemnym \u015bredniowieczu i czarnej legendzie krucjat mo\u017cna us\u0142ysze\u0107 dzi\u015b nawet z m\u00f3wnicy sejmowej.<\/p>\n\n\n\n Czarna legenda krucjat wydaje si\u0119 pe\u0142zn\u0105\u0107 od XVI w., ale mamy teraz XXI w.<\/strong> i zalew kultury masowej na przyk\u0142ad w postaci platform streamingowych.<\/strong> Jest mn\u00f3stwo film\u00f3w oraz seriali historycznych i mam wra\u017cenie, \u017ce wiele tych produkcji dokonuje zak\u0142amania na niespotykan\u0105 skal\u0119.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Z pewno\u015bci\u0105 tak jest dlatego, \u017ce film i gry komputerowe oddzia\u0142uj\u0105 zw\u0142aszcza na m\u0142ode pokolenie. I kiedy pr\u00f3buje si\u0119 rozmawia\u0107 o tym z m\u0142odymi lud\u017ami, to oni maj\u0105 ju\u017c bardzo g\u0142\u0119boko wdrukowane prze\u015bwiadczenia na temat pewnych wydarze\u0144 historycznych.<\/p>\n\n\n\n Co mo\u017cemy zrobi\u0107 z tak silnie zakorzenionymi mitami?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Stereotypy dotycz\u0105ce krucjat \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 z silnymi emocjami. Jakie jest pierwsze skojarzenie zwi\u0105zane z dzia\u0142aniami chrze\u015bcijan w \u015bredniowieczu na Bliskim Wchodzie? Przemoc. Krucjaty r\u00f3wna si\u0119 przemoc.<\/p>\n\n\n\n Ale te\u017c s\u0142yszy si\u0119: kolonializm, \u0142upiestwo, barbarzy\u0144stwo\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n Krzy\u017cowcy podbijali, a Ko\u015bci\u00f3\u0142, co jest oczywi\u015bcie kolejnym stereotypem, g\u0142osi\u0142 has\u0142a religijne zach\u0119caj\u0105ce do stosowania przemocy. Czyli mia\u0142by by\u0107 to dow\u00f3d na zak\u0142amanie i hipokryzj\u0119 chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy wykorzystuj\u0105 w spos\u00f3b fa\u0142szywy Dekalog oraz Ewangeli\u0119, by szerzy\u0107 agresj\u0119. Krzy\u017cowcy s\u0105 przedstawiani jako napastnicy, a atakuj\u0105cy jest postrzegany zawsze negatywnie. Natomiast pozytywnie i ze wsp\u00f3\u0142czuciem podchodzimy do ofiar przemocy. W tym stereotypowym obrazie krucjat pokrzywdzonymi s\u0105 muzu\u0142manie, kt\u00f3rzy, jak mo\u017cemy przeczyta\u0107 w wielu ksi\u0105\u017ckach, \u017cyli sobie spokojnie lub nawet koegzystowali pokojowo z chrze\u015bcijanami na Wschodzie. I kiedy pojawiaj\u0105 si\u0119 krzy\u017cowcy, ta idylliczna symbioza zostaje zaburzona. Europejczycy przynosz\u0105 ze sob\u0105 agresj\u0119, co powoduje, \u017ce fala przemocy rozprzestrzenia si\u0119 i wybuchaj\u0105 konflikty religijne rozdmuchane przez krucjaty. Niestety taki obraz jest powszechny.<\/p>\n\n\n\n Tych mit<\/strong>\u00f3<\/strong>w jest bardzo du\u017co, jak cho\u0107by ten, \u017ce motywacj\u0105 krzy\u017cowc<\/strong>\u00f3<\/strong>w by\u0142o zdobycie bogactw na krucjatach. Kolejnym zak\u0142amaniem jest rzekoma rze\u017a Jerozolimy, a potem ucisk miejscowej ludno\u015bci.<\/strong> Kiedy\u015b powiedzia\u0142 Pan, \u017ce nasze postawy, uprzedzenia wobec tamtych wydarze\u0144 wymagaj\u0105\u2026 terapii!<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tak, m\u00f3wi\u0119 w\u0142a\u015bnie w ten spos\u00f3b, poniewa\u017c nie wystarczy tutaj przywo\u0142a\u0107 kilka fakt\u00f3w, w tym cho\u0107by takiego, \u017ce Arabowie zaj\u0119li Bliski Wsch\u00f3d na drodze zbrojnego i krwawego podboju. Muzu\u0142manie nie wysy\u0142ali misjonarzy, tylko wysy\u0142ali wojsko, kt\u00f3re zdobywa\u0142o tereny Lewantu i Afryki P\u00f3\u0142nocnej. Nie wystarczy powiedzie\u0107, \u017ce muzu\u0142manie falami, okresowo prze\u015bladowali chrze\u015bcijan. Jeszcze przed epok\u0105 krucjat wyznawcy Chrystusa byli atakowani w Jerozolimie, na przyk\u0142ad, kiedy zbierali si\u0119 na Wielkanoc. Bazylika Grobu Pa\u0144skiego wzniesiona przez Konstantyna w 335 r. by\u0142a niszczona w VII, IX i X w..<\/p>\n\n\n\n Nie wystarczy powiedzie\u0107, \u017ce to w 1009 r. z rozkazu Kalifa Al Hakima ta bazylika zosta\u0142a zburzona ca\u0142kowicie, tak \u017ce nie zosta\u0142 kamie\u0144 na kamieniu. W ten spos\u00f3b zosta\u0142o zburzonych wiele bazylik w najwa\u017cniejszych dla chrze\u015bcijan miejscach na Ziemi \u015awi\u0119tej. Nie wystarczy wreszcie powiedzie\u0107, \u017ce to Turcy Seld\u017cuccy, kt\u00f3rzy byli muzu\u0142manami \u015bwie\u017co nawr\u00f3conymi na islam, najechali w po\u0142owie XI w. Bliski Wsch\u00f3d i podporz\u0105dkowywali sobie tereny Syrii, Palestyny, ale r\u00f3wnie\u017c Azj\u0119 Mniejsz\u0105, a\u017c do Konstantynopola. Turcy byli agresorami i poprzez przemoc dominowali nad ludno\u015bci\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105. Ale i tak to wszystko rozbija si\u0119 o wielk\u0105 \u015bcian\u0119 emocji – no bo przecie\u017c to jednak krzy\u017cowcy siali przemoc!<\/p>\n\n\n\n Natomiast rzadko si\u0119 wspomina, \u017ce np. w VIII i IX w. rozb<\/strong>\u00f3<\/strong>jnicy islamscy grasowali nawet w Alpach! Brzmi to nieprawdopodobnie!<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wystarczy otworzy\u0107 atlas historyczny czy dost\u0119pne w internecie materia\u0142y, aby zobaczy\u0107 jaki by\u0142 zasi\u0119g ekspansji muzu\u0142ma\u0144skiej we wczesnym \u015bredniowieczu. W 732 r. Karol M\u0142ot, zatrzyma\u0142 muzu\u0142man\u00f3w pod Poitiers. Zach\u0119cam do sprawdzenia, gdzie le\u017cy ta miejscowo\u015b\u0107 – to jest serce Francji! Czyli jeste\u015bmy na pocz\u0105tku \u00f3smego wieku ledwo 100 lat po wyst\u0105pieniu Mahometa, a muzu\u0142manie opr\u00f3cz tego, \u017ce weszli g\u0142\u0119boko do Francji, to zaj\u0119li ju\u017c ca\u0142y P\u00f3\u0142wysep Iberyjski i Afryk\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105, kt\u00f3ra do czas\u00f3w podboj\u00f3w by\u0142a ca\u0142kowicie chrze\u015bcija\u0144ska – z Hippony wywodzi\u0142 si\u0119 przecie\u017c \u015bw. Augustyn. Pami\u0119tajmy te\u017c o przebogatej cywilizacji chrze\u015bcija\u0144skiej w Egipcie – wystarczy wspomnie\u0107 ojc\u00f3w pustyni.<\/p>\n\n\n\n Ogromne po\u0142acie \u015bwiata chrze\u015bcija\u0144skiego zosta\u0142y zagarni\u0119te przez Arab\u00f3w na drodze podboju militarnego. W Europie najazdy mahometan wcale nie sko\u0144czy\u0142y si\u0119 w momencie, kiedy zatrzyma\u0142 ich Karol M\u0142ot – muzu\u0142manie ca\u0142y czas naje\u017cd\u017cali po\u0142udniow\u0105 Francj\u0119, wp\u0142ywali na przyk\u0142ad swoj\u0105 flot\u0105 do Rodanu, zajmuj\u0105c po drodze ca\u0142e miasta. Prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107, \u017ce w 846 r. zosta\u0142 z\u0142upiony Rzym. W tym samym IX w. zosta\u0142a opanowana Sycylia, powsta\u0142 tam emirat i stamt\u0105d zacz\u0119\u0142a si\u0119 ekspansja w kierunku po\u0142udniowej Italii. W VIII i IX w muzu\u0142manie atakowali serce Europy!<\/p>\n\n\n\n Historia Gotfryda i pierwszej krucjaty by\u0142a opowie\u015bci\u0105 o bohaterstwie w obronie chrze\u015bcija\u0144stwa. A przecie\u017c nasza szlachta broni\u0142a przedmurza chrze\u015bcija\u0144stwa! Kiedy polska szlachta broni\u0142a cywilizacji \u0142aci\u0144skiej w bitwach pod Chocimiem, w wojnie z Moskw\u0105, w walce z Tatarami, czy z Turcj\u0105 Osma\u0144sk\u0105 to punktem odniesienia dla wojsk Rzeczypospolitej byli w\u0142a\u015bnie krzy\u017cowcy.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0119sto u naukowc<\/strong>\u00f3<\/strong>w fascynacja jakim\u015b zagadnieniem, kt<\/strong>\u00f3<\/strong>re potem staje si\u0119 przedmiotem bada\u0144 <\/strong>na ca<\/strong>\u0142e \u017cycie, rodzi si\u0119 w m\u0142odo\u015bci i zaczyna si\u0119 od przeczytania jednej ksi\u0105\u017cki. Czy i u Pana takim impulsem by\u0142a, ta jedna ksi\u0105\u017cka, od kt<\/strong>\u00f3<\/strong>rej wszystko si\u0119 zacz\u0119\u0142<\/strong>o?<\/strong><\/p>\n\n\n\n My\u015bl\u0119, \u017ce tak. T\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 by\u0142y \u201eDzieje wypraw krzy\u017cowych\u201d Stevena Runcimana. Jako m\u0142ody cz\u0142owiek ucz\u0105cy si\u0119 w szkole podstawowej, a potem w gimnazjum, chodzi\u0142em do bibliotek na moim osiedlu, na Tarchominie i zag\u0142\u0119bia\u0142em si\u0119 w lekturze. Kiedy czyta\u0142em o krucjatach, to r\u00f3s\u0142 we mnie dysonans – bo z jednej strony dowiadywa\u0142em si\u0119 o wielu heroicznych czynach – rycerze, kt\u00f3rzy id\u0105 do bitwy, kt\u00f3rzy si\u0119 nie boj\u0105, kt\u00f3rzy bohatersko atakuj\u0105 przeciwnika, w ko\u0144cu zwyci\u0119\u017caj\u0105. Jako m\u0142odego ch\u0142opaka, fascynowa\u0142y mnie te opowie\u015bci. A z drugiej strony pojawia\u0142 si\u0119 negatywny obraz – \u017ce to byli \u017ali ludzie, \u017ce oni to wszytko robili z \u017c\u0105dzy zysku i s\u0142awy, i \u017ce by\u0142o to przedsi\u0119wzi\u0119cie bez sensu, po prostu g\u0142upie – tak to opisuje Steven Runcimam. I gdzie\u015b mi to wszystko razem nie gra\u0142o\u2026<\/p>\n\n\n\n My\u015bl\u0119, \u017ce g\u0142\u0119boko w ludzkiej naturze kryje si\u0119 podziw dla bohaterstwa, a brytyjski historyk swoimi ideologicznymi komentarzami nie by\u0142 w stanie tego u mnie ca\u0142kowicie przykry\u0107, to za\u015b wywo\u0142ywa\u0142o we mnie ch\u0119\u0107 szukania dalej. Na studiach pasja badawcza pcha\u0142a mnie, by szuka\u0107 g\u0142\u0119biej. Si\u0119ga\u0142em do \u017ar\u00f3de\u0142, ale by\u0142o to bardzo trudne, bo kroniki by\u0142y w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim. Nie s\u0105 te\u017c \u0142atwo dost\u0119pne – nie le\u017c\u0105 w ka\u017cdej bibliotece na p\u00f3\u0142kach. Ale stopniowo te\u017c odkrywa\u0142em, \u017ce \u017ar\u00f3de\u0142 jest naprawd\u0119 du\u017co. Postanowi\u0142em dotrze\u0107 do kronik, na kt\u00f3rych opiera\u0142 si\u0119 autor \u201eDziej\u00f3w wypraw krzy\u017cowych\u201d, tylko \u017ce chcia\u0142em je samodzielnie odczyta\u0107. I to by\u0142a moja droga rozwoju naukowego – powsta\u0142y moje pierwsze referaty, kt\u00f3re wyg\u0142asza\u0142em na konferencjach, moje pierwsze artyku\u0142y, kt\u00f3re zamieszcza\u0142em w publikacjach studenckich. Stara\u0142em si\u0119 wykaza\u0107, \u017ce wydarzenia opisane w historycznym bestsellerze w tekstach \u017ar\u00f3d\u0142owych s\u0105 uj\u0119te zupe\u0142nie inaczej.<\/p>\n\n\n\n Czyli odczyta\u0142 Pan histori\u0119 krucjat na nowo.<\/strong><\/p>\n\n\n\n M\u00f3j pierwszy artyku\u0142 dotyczy\u0142 bitwy pod Askalonem, kiedy ju\u017c po zdobyciu Jerozolimy, krzy\u017cowcy pokonali wojska Kalifatu Fatymidzkiego. Frankowie zdecydowali si\u0119 nie czeka\u0107 w \u015awi\u0119tym Mie\u015bcie, tylko zaatakowa\u0107 wielk\u0105 armi\u0119 muzu\u0142ma\u0144sk\u0105. Natomiast angielski badacz napisa\u0142, \u017ce owszem, krzy\u017cowcy odnie\u015bli sukces, ale tylko dlatego, \u017ce zaskoczyli wroga. Muzu\u0142manie byli nieprzygotowani, nagle pojawili si\u0119 krzy\u017cowcy i to zadecydowa\u0142o, \u017ce wielka armia z Egiptu zosta\u0142a pokonana. Autor \u201eDziej\u00f3w wypraw krzy\u017cowych\u201d przedstawia to jako przypadek, co\u015b co si\u0119 niespodziewanie uda\u0142o Europejczykom, a przy tym chrze\u015bcijanie zachowali si\u0119 nierycersko, bo dzia\u0142ali z zaskoczenia. Jednak czytaj\u0105c teksty \u017ar\u00f3d\u0142owe by\u0142em zaskoczony, \u017ce przekaz jest zupe\u0142nie inny! Konfrontuj\u0105c r\u00f3\u017cne zapisy wykaza\u0142em, \u017ce by\u0142o niemo\u017cliwe, aby armia muzu\u0142ma\u0144ska zosta\u0142a zaatakowana z ca\u0142kowitego zaskoczenia.<\/p>\n\n\n\n Droga rozwoju naukowego, kt\u00f3r\u0105 sobie wytyczy\u0142em polega\u0142a na poznawaniu tych wydarze\u0144 poprzez samodzielne badanie \u017ar\u00f3de\u0142. Szuka\u0142em te\u017c odpowiedzi na pytanie, dlaczego Steven Runciman opisa\u0142 te wydarzenia w kategoriach cz\u0119sto krytycznych wobec krzy\u017cowc\u00f3w i chrze\u015bcijan.<\/p>\n\n\n\n Korzysta Pan ze \u017ar<\/strong>\u00f3<\/strong>de\u0142 \u015bredniowiecznych, kt<\/strong>\u00f3<\/strong>re jak wiadomo powstawa\u0142y w j\u0119zyku Wergiliusza. Czy wielu polskich historyk<\/strong>\u00f3<\/strong>w w\u0142<\/strong>ada <\/strong>\u0142<\/strong>acin<\/strong>\u0105, by dotrze\u0107 <\/strong>do <\/strong>\u017ar<\/strong>\u00f3<\/strong>de\u0142<\/strong>?<\/strong><\/p>\n\n\n\n W\u015br\u00f3d polskich mediewist\u00f3w uwa\u017camy, \u017ce znajomo\u015b\u0107 \u0142aciny to podstawa, ale w innych krajach nie jest ju\u017c to takie oczywiste. Bardzo cz\u0119sto, kiedy czytam literatur\u0119 zagraniczn\u0105, szczeg\u00f3lnie anglosask\u0105 okazuje si\u0119, \u017ce badacze korzystaj\u0105 z tekst\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych w przek\u0142adach. Chcia\u0142bym tu uczuli\u0107 czytelnik\u00f3w, \u017ce wiele ksi\u0105\u017cek napisanych wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie mo\u017ce nie mie\u0107 wysokiej warto\u015b\u0107 merytorycznej, bo cz\u0119sto nie opiera si\u0119 o oryginalne teksty \u017ar\u00f3d\u0142owe, ale o teksty prze\u0142o\u017cone na j\u0119zyk angielski czy francuski .<\/p>\n\n\n\n Cz\u0119sto te\u017c ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re s\u0105 przek\u0142adem z angielskiego wydawane s\u0105 w Polsce bez aparatu naukowego, czyli bez przypis\u00f3w. A wi\u0119c czasem bior\u0105c do r\u0119ki now\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 nie wiemy na czym opiera\u0142 si\u0119 historyk.<\/p>\n\n\n\n I to te\u017c mo\u017ce by\u0107 \u017ar<\/strong>\u00f3<\/strong>d\u0142em przek\u0142ama\u0144\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n Bywa, \u017ce historycy lub autorzy nowo wydawanych ksi\u0105\u017cek o krucjatach, bo to nie zawsze s\u0105 historycy z wykszta\u0142cenia, powielaj\u0105 pewne schematy my\u015blowe, kt\u00f3re funkcjonuj\u0105 ju\u017c we wcze\u015bniejszej literaturze.<\/p>\n\n\n\n Czy temat wypraw krzy\u017cowych jest popularny w\u015br<\/strong>\u00f3<\/strong>d wsp\u00f3\u0142czesnych, polskich historyk<\/strong>\u00f3<\/strong>w?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Je\u015bli m\u00f3wimy o historykach zawodowych, to w\u0142a\u015bciwie specjalist\u00f3w z zakresu wypraw krzy\u017cowych jest w Polsce niewielu. Jest to jednak temat egzotyczny dla naszego \u015brodowiska akademickiego. Uniwersytety w kraju zajmuj\u0105 si\u0119 przede wszystkim histori\u0105 Polski, a je\u015bli ju\u017c histori\u0105 \u015bredniowiecza, to zainteresowania si\u0119gaj\u0105 najdalej pa\u0144stw s\u0105siednich, czyli Niemiec, Czech, Rusi Kijowskiej W\u0119gier. Natomiast UKSW jest, nie boj\u0119 si\u0119 tego powiedzie\u0107, o\u015brodkiem wyj\u0105tkowym, dlatego \u017ce moja skromna osoba zajmuje si\u0119 w\u0142a\u015bnie badaniami wypraw krzy\u017cowych. Ale na naszej Uczelni jest te\u017c pani profesor Magdalena Satora, kt\u00f3ra jest specjalist\u0105 o \u015bwiatowej renomie w badaniach nad Templariuszami, szczeg\u00f3lnie nad ich procesem.<\/p>\n\n\n\n Jak wsp\u00f3\u0142cze\u015bni studenci reaguj\u0105 na temat wypraw krzy\u017cowych?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Musz\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce bardzo trudno jest zdekodowa\u0107 stereotypy dotycz\u0105ce krucjat i w og\u00f3le historii \u015bredniowiecznej, nawet w\u015br\u00f3d student\u00f3w historii. Przyznaj\u0119, \u017ce jest to bardzo wymagaj\u0105ca praca. Mimo, \u017ce kieruj\u0119 student\u00f3w do ksi\u0105\u017cek, do lektur, \u017ar\u00f3de\u0142, to wci\u0105\u017c jest im trudno podj\u0105\u0107 samodzieln\u0105 refleksj\u0119.<\/p>\n\n\n\n Czy widzi ju\u017c Pan w\u015br\u00f3d swoich student\u00f3w kogo\u015b kto przejmie pa\u0142eczk\u0119 w sztafecie pokole\u0144 i b\u0119dzie kontynuowa\u0142 badania nad krucjatami?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tak, oczywi\u015bcie. Takich os\u00f3b jest bardzo du\u017co, w\u015br\u00f3d adept\u00f3w historii lub absolwent\u00f3w Uniwersytetu Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego. Maj\u0105 oni dobrze wykszta\u0142con\u0105 zdolno\u015b\u0107 krytycznego my\u015blenia tak, aby samodzielnie podejmowa\u0107 refleksj\u0119 o historii i uczy\u0107 m\u0142ode pokolenie – dzieci, m\u0142odzie\u017c czy w og\u00f3le edukowa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo. Dlatego podstawowym celem dydaktycznym w mojej pracy jest pokazywanie szerszej perspektywy. Dominuj\u0105ca narracja jest studentom dobrze znana, natomiast moim celem jest pokazywa\u0107 dodatkowe \u017ar\u00f3d\u0142a informacji, \u015bcie\u017ck\u0119 dotarcia do \u017ar\u00f3de\u0142, czy te\u017c warto\u015b\u0107 samodzielnego my\u015blenia. Moim zamierzeniem jest te\u017c pokazywa\u0107 studentom na czym polega krytyczne my\u015blenie i konfrontacja r\u00f3\u017cnych stanowisk.<\/p>\n\n\n\n M<\/strong>\u00f3<\/strong>wi si\u0119, \u017ce na UKSW panuje bardzo dobra atmosfera \u2013 zw\u0142aszcza relacje mistrz-ucze\u0144 s\u0105 wyj\u0105tkowe, bezpo\u015brednie. Czy Pan si\u0119 z tym zgadza?<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Tak, zdecydowanie. Chcia\u0142bym si\u0119 tu odwo\u0142a\u0107 do s\u0142\u00f3w ksi\u0119dza rektora Ryszarda Czekalskiego, \u017ce Uniwersytet Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego dzia\u0142a w odniesieniu do oryginalnej idei uniwersytetu, czyli wsp\u00f3lnoty mistrz\u00f3w i uczni\u00f3w. Czyli zar\u00f3wno studenci jak i wyk\u0142adowcy maj\u0105 tworzy\u0107 wsp\u00f3lnot\u0119. Student jest r\u00f3wnoprawnym uczestnikiem przebiegu procesu kszta\u0142cenia. Dlatego dla mnie student jest partnerem. Prowadz\u0119 na Uniwersytecie Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego zaj\u0119cia w formule tutoringu. Od kilku lat UKSW bierze udzia\u0142 w inicjatywie, kt\u00f3ra propaguje zaj\u0119cia w tej formule. Mia\u0142em okazj\u0119 bra\u0107 udzia\u0142 w sta\u017cu zagranicznym na uniwersytecie w Gandawie, gdzie byli\u015bmy szkoleni z prowadzenia zaj\u0119\u0107 metodami tutoringu. Na UKSW, m.in. w Instytucie Historii mamy ca\u0142y program dzia\u0142ania, aby w\u0142a\u015bnie te metody wdra\u017ca\u0107 w procesie dydaktycznym. S\u0105 to zaj\u0119cia w ma\u0142ych grupach lub prowadzone indywidualne, gdzie k\u0142adziemy szczeg\u00f3lny nacisk na prac\u0119 studenta z nauczycielem w formule zindywidualizowanej.<\/p>\n\n\n\n Czyli bardzo indywidualne podej\u015bcie do studenta<\/strong><\/p>\n\n\n\n Osobi\u015bcie uwa\u017cam, \u017ce w og\u00f3le to jest przysz\u0142o\u015b\u0107 dydaktyki, ju\u017c to w szkolnictwie podstawowym, \u015brednim, ale r\u00f3wnie\u017c szkolnictwie wy\u017cszym – indywidualne podej\u015bcie do osoby. Student jest osob\u0105, kt\u00f3ra ma swoje potrzeby, ale r\u00f3wnie\u017c ma swoje talenty, szczeg\u00f3lne pasje, kt\u00f3re warto jest rozwija\u0107. Cz\u0119sto prosz\u0119 student\u00f3w, \u017ceby dzielili si\u0119 ze mn\u0105 tym, co ich interesuje, w kt\u00f3r\u0105 stron\u0119 chcieliby p\u00f3j\u015b\u0107, jakie kompetencje chcieliby szczeg\u00f3lnie rozwija\u0107. A jako wyk\u0142adowca w ramach studi\u00f3w historycznych jestem od tego, \u017ceby rozwija\u0107 ich szczeg\u00f3lne zdolno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Rozmawia\u0142 \u0141ukasz Witkiewicz<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Dr Bart\u0142omiej D\u017awiga\u0142a<\/strong> wyk\u0142ada dzieje \u015bredniowiecznej Europy oraz uczy \u0142aciny. Od 2016 roku adiunkt w katedrze historii \u015bredniowiecznej Instytutu Historii UKSW. Od 2019 roku pe\u0142ni funkcj\u0119 zast\u0119pcy dyrektora instytutu. Jest r\u00f3wnie\u017c koordynatorem programu Erasmus, opiekunem Ko\u0142a Naukowego Student\u00f3w i Doktorant\u00f3w Historii UKSW, a tak\u017ce redaktorem naczelnym serii wydawniczej Studia Historica Mazoviensia.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" O obalaniu fa\u0142szywych mit\u00f3w i o \u017cyciowej pasji, kt\u00f3ra zacz\u0119\u0142a si\u0119 w bibliotece na Tarchominie opowiada dr Bart\u0142omiej D\u017awiga\u0142a z Instytutu Historii. Panie doktorze wiem, \u017ce historycy nie lubi\u0105 pyta\u0144 typu \u201eco by by\u0142o gdyby\u201d, ale jednak – chcia\u0142bym zapyta\u0107, czy gdyby by\u0142 Pan \u017cyj\u0105cym w XI w. miles (wojownik, rycerz), to czy wzi\u0105\u0142by Pan krzy\u017c? […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":39988,"parent":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"kategorie_badania_i_nauka":[132],"class_list":["post-39981","badania_i_nauka","type-badania_i_nauka","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","kategorie_badania_i_nauka-rozmowy"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/39981","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka"}],"about":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/badania_i_nauka"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/39981\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39995,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/39981\/revisions\/39995"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39988"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39981"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategorie_badania_i_nauka","embeddable":true,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategorie_badania_i_nauka?post=39981"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}