{"id":42276,"date":"2024-06-21T11:03:24","date_gmt":"2024-06-21T10:03:24","guid":{"rendered":"https:\/\/uksw.edu.pl\/?post_type=badania_i_nauka&p=42276"},"modified":"2024-07-22T11:18:50","modified_gmt":"2024-07-22T10:18:50","slug":"pomysle-o-tym-jutro-portret-pokolenia-z","status":"publish","type":"badania_i_nauka","link":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/badania-i-nauka\/pomysle-o-tym-jutro-portret-pokolenia-z\/","title":{"rendered":"Pomy\u015bl\u0119 o tym jutro. Portret pokolenia Z"},"content":{"rendered":"\n

– Skupieni na sobie, neurotyczni, otwarci na zmiany, wra\u017cliwi, zwlekaj\u0105 z podejmowaniem wa\u017cnych \u017cyciowych decyzji, \u017cyj\u0105 \u201etu i teraz\u201d \u2013 m\u00f3wi o pokoleniu Z dr hab. Maria Sroczy\u0144ska, prof. ucz. z Instytutu Nauk Socjologicznych UKSW.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Co druga osoba pomi\u0119dzy 25 a 34 rokiem \u017cycia mieszka z rodzicami, z czego trzy na cztery pracuj\u0105 na pe\u0142en etat, wynika z raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego. Odroczona doros\u0142o\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Odsuni\u0119ta w czasie doros\u0142o\u015b\u0107 jest charakterystyczna przede wszystkim dla pokolenia Z, tj. os\u00f3b urodzonych na pocz\u0105tku XXI wieku. Ta tendencja obejmuje tak\u017ce pragmatycznie zorientowanych\u00a0 m\u0142odych z du\u017cych miast. Podczas studi\u00f3w i po ich zako\u0144czeniu, nie maj\u0105c w\u0142asnego mieszkania, pozostaj\u0105 z rodzicami, za\u015b zarobione pieni\u0105dze wykorzystuj\u0105 na \u017cycie \u201etu i teraz\u201d, czyli w\u0142asne przyjemno\u015bci powi\u0105zane z podr\u00f3\u017cami, zabaw\u0105 czy pod\u0105\u017caniem za mod\u0105. To daje im poczucie wolno\u015bci, a zarazem przynale\u017cno\u015bci do \u015bwiata kreowanego przez celebryt\u00f3w, kt\u00f3rych losy \u015bledz\u0105 w internecie.<\/p>\n\n\n\n

Nasze uczelnie pe\u0142ne s\u0105 zatem Piotrusi\u00f3w Pan\u00f3w i \u015api\u0105cych Kr\u00f3lewien, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 dorosn\u0105\u0107. Dlaczego?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jest to wygodne i zgodne z narcystyczno-egoistycznym podej\u015bciem do \u017cycia. Sami m\u0142odzi ludzie ch\u0119tnie m\u00f3wi\u0105 o sobie, \u017ce zostali ukszta\u0142towani przez media spo\u0142eczno\u015bciowe. Okres izolacji podczas pandemii odcisn\u0105\u0142 na nich pi\u0119tno. Socjologowie m\u00f3wi\u0105, \u017ce s\u0105 \u201edoro\u015bli inaczej\u201d. Neurotyczni, niegotowi do za\u0142o\u017cenia rodziny, wci\u0105\u017c eksperymentuj\u0105, nie chc\u0105 i nie potrafi\u0105 podj\u0105\u0107 zobowi\u0105zuj\u0105cych wybor\u00f3w. Z miejsca pracy, w kt\u00f3rym nie najgorzej zarabiaj\u0105, ale w kt\u00f3rym nie ma odpowiednich relacji, bardzo szybko odchodz\u0105, cz\u0119sto bez uprzedzenia. Nie lubi\u0105 przystosowywa\u0107 si\u0119 do \u015bwiata, uwa\u017caj\u0105, \u017ce to  \u015bwiat powinien przystosowa\u0107 si\u0119 do ich oczekiwa\u0144. Szukaj\u0105, jak m\u00f3wi\u0105, w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci, tego, co wydaje si\u0119 im najlepsze. Nie czuj\u0105 nadmiernego obci\u0105\u017cenia oczekiwaniami rodzic\u00f3w, gdy\u017c bli\u017cszy jest im pokoleniowy model \u201esolidarno\u015bci tolerancyjnej\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Co jest dla nich najwa\u017cniejsze?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Samorealizacja, edukacja, dobra praca, mo\u017cliwo\u015b\u0107 prze\u017cywania rzeczy przyjemnych, s\u0142owem hedonistyczne podej\u015bcie do \u017cycia. A tak\u017ce przyja\u017a\u0144 i mi\u0142o\u015b\u0107 prze\u017cywane tu i teraz, niekoniecznie przez d\u0142u\u017cszy czas, nie m\u00f3wi\u0105c o ca\u0142ym \u017cyciu. Dla os\u00f3b z pokolenia Z licz\u0105 si\u0119 relacje z lud\u017ami kt\u00f3rych ceni\u0105, z r\u00f3wie\u015bnikami, tak\u017ce z tymi nowo poznanymi w Internecie oraz w \u201erealu\u201d.  Ciesz\u0105 ich spotkania w gronie rodzinnym, m.in. z dziadkami i kuzynami, zw\u0142aszcza wtedy, gdy towarzyszy im dobra, radosna  atmosfera.  Dla zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci wa\u017cny jest czas \u015bwi\u0105teczny – Bo\u017ce Narodzenie, Wielkanoc oraz zwi\u0105zane z nim rytua\u0142y, towarzysz\u0105ca im atmosfera i prze\u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

M\u0142odzi nie buntuj\u0105 si\u0119, cho\u0107 nie zawsze zgadzaj\u0105 si\u0119 z warto\u015bciami cenionymi przez rodzic\u00f3w, czasami je kwestionuj\u0105. Potrafi\u0105 korzysta\u0107 z tego, co znajduj\u0105 w domu rodzinnym, ale maj\u0105 sw\u00f3j \u015bwiat, niejako r\u00f3wnoleg\u0142y do \u015bwiata starszych pokole\u0144. Zawieszaj\u0105 na jaki\u015b czas wchodzenie w tradycyjne, doros\u0142e role, co zmienia si\u0119 ko\u0142o trzydziestego roku \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

\u201eMy ju\u017c jeste\u015bmy innym pokoleniem\u201d – m\u00f3wi\u0105, cokolwiek to znaczy. Bez do\u015bwiadczenia pandemii Covid-19 i zwi\u0105zanej z ni\u0105 izolacji, zapewne lepiej odnale\u017aliby si\u0119 w spo\u0142ecze\u0144stwie. W konsekwencji podchodz\u0105 do \u015bwiata z rezerw\u0105, prze\u017cywaj\u0105 problemy w kontek\u015bcie spotka\u0144 face to face<\/em>, zw\u0142aszcza w sferze seksualnej. Maj\u0105c wielu znajomych, do\u015bwiadczaj\u0105 osamotnienia. Zjawisko to cz\u0119\u015bciej przydarza si\u0119 m\u0142odym doros\u0142ym m\u0119\u017cczyznom po 25 roku \u017cycia, czemu sprzyja zdystansowany stosunek do praktyk religijnych, a tak\u017ce wzrastanie w rodzinach os\u00f3b rozwiedzionych. Wiara w Boga jest obecna, ale s\u0142abnie. Nie oznacza to, \u017ce m\u0142odzi nie poszukuj\u0105 sacrum<\/em>, szeroko poj\u0119tej duchowo\u015bci. Panuje t\u0119sknota za wsp\u00f3lnot\u0105, szanuj\u0105c\u0105 ludzk\u0105 podmiotowo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Kto jest dla nich autorytetem?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

To indywiduali\u015bci\u2026 pod\u0105\u017caj\u0105cy za t\u0142umem. Rodzice, te niepodwa\u017calne autorytety z dzieci\u0144stwa, s\u0105 w fazie dojrzewania detronizowani, za\u015b ich miejsce zajmuj\u0105 – co naturalne – r\u00f3wie\u015bnicy, ich pogl\u0105dy i zachowania.<\/p>\n\n\n\n

M\u0142odzi z pokolenia Z szukaj\u0105 przewodnik\u00f3w w\u015br\u00f3d doros\u0142ych, s\u0105 ch\u0119tni do rozmowy, ale wybieraj\u0105 przewodnik\u00f3w, nie autorytety, staranniej ni\u017c urodzeni po 2010 r. nastolatkowie z pokolenia Alfa, kt\u00f3rym influencerzy mog\u0105 \u0142atwo wm\u00f3wi\u0107 prawie wszystko. \u201eMy\u015bmy te\u017c tacy byli\u201d \u2013 podkre\u015blaj\u0105 m\u0142odzi doro\u015bli z pokolenia Z, przekonani, \u017ce s\u0105 stosunkowo odporni na tre\u015bci serwowane przez media spo\u0142eczno\u015bciowe.<\/p>\n\n\n\n

Czy to\u017csamo\u015b\u0107 narodowa jest wa\u017cna dla pokolenia Z?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W mniejszym stopniu ni\u017c w pierwszej dekadzie XXI wieku. Mniej os\u00f3b traktuje patriotyzm jako wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 egzystencji. Tradycje narodowe s\u0105 \u017cywe i kultywowane cz\u0119\u015bciej w mniejszych miastach i w \u015brodowisku wiejskim. M\u0142odzi z wi\u0119kszych miast czuj\u0105 si\u0119 w wi\u0119kszej mierze obywatelami \u015bwiata, a przede wszystkim Europejczykami.<\/p>\n\n\n\n

W badaniach przeprowadzonych przed kilku laty w\u015br\u00f3d m\u0142odych, odczuwanie dumy narodowej wi\u0105za\u0142o si\u0119 dla trzech na czterech ankietowanych przede wszystkim ze wspieraniem polskich sportowc\u00f3w, w mniejszym stopniu – z czytaniem na temat wydarze\u0144 z historii Polski, wreszcie z uczestnictwem w obchodach rocznic. Z moich najnowszych bada\u0144 wynika, \u017ce na przestrzeni kilkunastu lat znacz\u0105co zmala\u0142o postrzeganie patriotyzmu jako obrony polsko\u015bci w sytuacji zagro\u017cenia warto\u015bci narodowych oraz rozumianego jako kultywowanie tradycji i m\u00f3wienie po polsku.<\/p>\n\n\n\n

Podej\u015bcie do tradycji, wa\u017cne dla pokolenia Z, bywa wypaczane. Rytua\u0142y religijne wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z drogimi prezentami. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 uroczysto\u015b\u0107 I Komunii \u015bwi\u0119tej, podczas kt\u00f3rej dzieci dostaj\u0105 smartfony, z kt\u00f3rych czerpi\u0105 wiedz\u0119 o \u015bwiecie i \u017cyciu, cz\u0119sto bez nale\u017cytej kontroli ze strony doros\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n

Czy uzale\u017cnione od internetu dzieci manipuluj\u0105 swymi uzale\u017cnionymi od internetu rodzicami?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Rodzice, kt\u00f3rzy sami na co dzie\u0144 \u201ebrataj\u0105 si\u0119\u201d ze smartfonem i internetem, \u0142atwiej ulegaj\u0105 presji dzieci. Ale, co ciekawe, dzisiejsi m\u0142odzi doro\u015bli z perspektywy czasu, s\u0105 przeciwni nieograniczonemu dost\u0119powi do Internetu poni\u017cej 14. roku \u017cycia. Oni sami \u017ca\u0142uj\u0105, \u017ce zbyt wcze\u015bnie dostawali smartfony, do czego nie byli przygotowani. Niekt\u00f3rzy przyznaj\u0105, \u017ce w p\u00f3\u017aniejszym okresie \u017cycia mo\u017cna korzysta\u0107 z medi\u00f3w, zw\u0142aszcza spo\u0142eczno\u015bciowych, w spos\u00f3b bardziej kontrolowany, rozs\u0105dny, celowy.<\/p>\n\n\n\n

Jaka przysz\u0142o\u015b\u0107 rysuje si\u0119 przed tym pokoleniem?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

To pokolenie ludzi d\u0105\u017c\u0105cych do zdobycia dobrego wykszta\u0142cenia, ciekawych \u015bwiata, dobrze przygotowanych do odnalezienia si\u0119 na rynku pracy, kt\u00f3rzy maj\u0105 szans\u0119 by\u0107 zawodowo spe\u0142nieni. Zapewne, cz\u0119\u015bciej ni\u017c w przypadku poprzednich pokole\u0144, b\u0119d\u0105 wybierali tzw. alternatywne style \u017cycia, co mo\u017ce \u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 z rzadszym ni\u017c w przesz\u0142o\u015bci zawieraniem ma\u0142\u017ce\u0144stw. B\u0119dzie coraz wi\u0119cej ludzi okre\u015blanych jako single, a tak\u017ce rodzi\u0107 si\u0119 b\u0119dzie coraz mniej dzieci. 40 proc. kobiet  w wieku 16-45 deklaruje w badaniach, \u017ce w ci\u0105gu kilka najbli\u017cszych lat nie bierze pod uwag\u0119 urodzenia dziecka. Naturalnie przyczyny takiego stanu rzeczy maj\u0105 charakter z\u0142o\u017cony i \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 z niekorzystnymi zmianami demograficznymi. Coraz wi\u0119ksz\u0105 popularno\u015b\u0107 zyskuje tzw. kohabitacja czyli wsp\u00f3lne \u017cycie bez \u015blubu, modele takie jak: Living Apart Together, oznaczaj\u0105ce pary \u017cyj\u0105ce osobno, Double Income No Kids – pary, kt\u00f3re nie zamierzaj\u0105 mie\u0107 dzieci czy monoparentalizm – obecno\u015b\u0107 jednego rodzica wychowuj\u0105cego dziecko. <\/p>\n\n\n\n

To, jacy s\u0105 dzi\u015b i jacy w przysz\u0142o\u015bci b\u0119d\u0105 m\u0142odzi, zale\u017cy w znacznej mierze od rodzinnego stylu wychowania. Czy jest liberalny, w kt\u00f3rym dzieciom pozwala si\u0119 na wiele, autokratyczny, w kt\u00f3rym dzieci maj\u0105 spe\u0142nia\u0107 oczekiwania ambitnych, nieobecnych uczuciowo rodzic\u00f3w, zwi\u0105zany z jak\u0105\u015b form\u0105 \u201euwik\u0142ania\u201d, czy taki, w kt\u00f3rym s\u0105 zachowane w\u0142a\u015bciwe proporcje, a kwestie zwi\u0105zane z wykszta\u0142ceniem czy pozycj\u0105 spo\u0142eczn\u0105 id\u0105 w parze z przyk\u0142adaniem wagi do \u017cycia rodzinnego i dzia\u0142ania na rzecz innych.<\/p>\n\n\n\n

Najwi\u0119kszy niepok\u00f3j budz\u0105 dzisiejsi nastolatkowie, wspomniane pokolenie Alfa, o kt\u00f3rych dobrostan nadmiernie dbali rodzice. Ro\u015bnie pokolenie kosmopolityczne, dobrze wykszta\u0142cone, ruchliwe, ale z drugiej strony niejednokrotnie pozbawione empatii, nawet okrutne, zacieraj\u0105ce granice mi\u0119dzy dobrem i z\u0142em, nastawione przede wszystkim na samorealizacj\u0119 i pomna\u017canie maj\u0105tku, a jednocze\u015bnie niezainteresowane losem innych ludzi.<\/p>\n\n\n\n

To niezbyt optymistyczna diagnoza. Czy jest jednak jaka\u015b nadzieja dla pokolenia Z?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

M\u0142odzi ludzie s\u0105 inni ni\u017c poprzedzaj\u0105ce ich pokolenia. Ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 zosta\u0142a zerwana. W spo\u0142ecze\u0144stwach ponowoczesnych mamy do czynienia z sytuacj\u0105, w kt\u00f3rej to dzieci ucz\u0105 rodzic\u00f3w i dziadk\u00f3w. Pokolenie Zet mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako otwarte, tolerancyjne, poszukuj\u0105ce, stawiaj\u0105ce na stosunki mi\u0119dzyludzkie. To ludzie wra\u017cliwi, ma\u0142o odporni na trudno\u015bci i zranienia, przez niekt\u00f3rych badaczy nazywani pokoleniem \u201ep\u0142atk\u00f3w \u015bniegu\u201d. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich skupia si\u0119 na samorealizacji, cz\u0119\u015b\u0107 –  pozbawiona rzeczywistego wsparcia popada w stany depresyjne, uzale\u017cnienia, podejmuje pr\u00f3by samob\u00f3jcze, niekiedy ko\u0144cz\u0105ce si\u0119 ca\u0142kowitym \u201ewycofaniem\u201d ze spo\u0142ecze\u0144stwa. S\u0142ab\u0105 konstrukcj\u0119 psychiczn\u0105 m\u0142odych t\u0142umaczy si\u0119 nadopieku\u0144czo\u015bci\u0105 rodzic\u00f3w. Starali si\u0119 dzieciom rekompensowa\u0107 braki, kt\u00f3rych sami do\u015bwiadczyli, za\u015b czasem nadmiernie skupiali si\u0119 na wymarzonej karierze dziecka, ale zabrak\u0142o rozmowy i okazywania mi\u0142o\u015bci. W \u015bwiecie rozpadaj\u0105cych si\u0119 warto\u015bci, w czasach kryzysu m\u0119sko\u015bci i kobieco\u015bci, \u201ezetki\u201d mog\u0105 mie\u0107 k\u0142opot za znalezieniem r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy prac\u0105 a \u017cyciem prywatnym. Skupieni na sobie, mog\u0105 mie\u0107 k\u0142opot z utrzymaniem stabilnych, d\u0142ugotrwa\u0142ych zwi\u0105zk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

To pierwsze od dziesi\u0119cioleci pokolenie, kt\u00f3re prze\u017cywa wojn\u0119 za nasz\u0105 granic\u0105, a po\u015brednio tak\u017ce w innych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata np. na Bliskim Wschodzie. Towarzyszy temu zachwiane poczucie bezpiecze\u0144stwa, \u017cycie w poczuciu zagro\u017cenia. Na razie Zetki znajduj\u0105 si\u0119 w \u201epoczekalni\u201d, testuj\u0105  rzeczywisto\u015b\u0107. Wychodz\u0105 z za\u0142o\u017cenia, \u017ce zawsze zd\u0105\u017c\u0105 jeszcze podj\u0105\u0107 ostateczne decyzje i zmieni\u0107 swoje \u017cycie na lepsze. Jak Scarlett O\u201dHara ze s\u0142ynnej powie\u015bci \u201ePrzemin\u0119\u0142o z wiatrem\u201d, pomy\u015bl\u0105 o tym jutro\u2026 Warto wierzy\u0107, \u017ce w pewnym momencie obudz\u0105 si\u0119 ze \u201esnu\u201d, gdy\u017c, jak \u015bpiewa\u0142 na pocz\u0105tku XXI wieku zesp\u00f3\u0142 Kombi: \u201eKa\u017cde pokolenie ma w\u0142asny czas. Ka\u017cde pokolenie chce zmieni\u0107 \u015bwiat. Ka\u017cde pokolenie odejdzie w cie\u0144. A nasze nie.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Rozmawia\u0142a Joanna Herman<\/p>\n\n\n\n

Dr hab. Maria Sroczy\u0144ska, prof. ucz. jest kierownikiem Katedry Socjologii Rodziny, Edukacji i Wychowania na Wydziale Spo\u0142eczno-Ekonomicznym UKSW. W latach 2016\u20132019 by\u0142a przewodnicz\u0105c\u0105 Sekcji Socjologii Religii PTS. Problematyka badawcza, kt\u00f3r\u0105 podejmuje, dotyczy ci\u0105g\u0142o\u015bci i przeobra\u017ce\u0144 religijno\u015bci polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa, stosunku m\u0142odzie\u017cy do r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w rytua\u0142\u00f3w, zmian w sferze \u017cycia rodzinnego i intymno\u015bci oraz wsp\u00f3\u0142czesnych wyzwa\u0144 odnosz\u0105cych si\u0119 do proces\u00f3w socjalizacyjno-wychowawczych. Jest autork\u0105 ponad 90 publikacji naukowych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

– Skupieni na sobie, neurotyczni, otwarci na zmiany, wra\u017cliwi, zwlekaj\u0105 z podejmowaniem wa\u017cnych \u017cyciowych decyzji, \u017cyj\u0105 \u201etu i teraz\u201d \u2013 m\u00f3wi o pokoleniu Z dr hab. Maria Sroczy\u0144ska, prof. ucz. z Instytutu Nauk Socjologicznych UKSW. Co druga osoba pomi\u0119dzy 25 a 34 rokiem \u017cycia mieszka z rodzicami, z czego trzy na cztery pracuj\u0105 na pe\u0142en […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":42271,"parent":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"kategorie_badania_i_nauka":[64,65,132],"class_list":["post-42276","badania_i_nauka","type-badania_i_nauka","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","kategorie_badania_i_nauka-publikacje","kategorie_badania_i_nauka-osiagniecia","kategorie_badania_i_nauka-rozmowy"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/42276","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka"}],"about":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/badania_i_nauka"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/42276\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42288,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/42276\/revisions\/42288"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42271"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42276"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategorie_badania_i_nauka","embeddable":true,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategorie_badania_i_nauka?post=42276"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}