{"id":46854,"date":"2024-11-02T16:40:23","date_gmt":"2024-11-02T15:40:23","guid":{"rendered":"https:\/\/uksw.edu.pl\/?post_type=badania_i_nauka&p=46854"},"modified":"2024-11-02T16:47:29","modified_gmt":"2024-11-02T15:47:29","slug":"przelomowe-odkrycia-archeologow-z-uksw","status":"publish","type":"badania_i_nauka","link":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/badania-i-nauka\/przelomowe-odkrycia-archeologow-z-uksw\/","title":{"rendered":"Prze\u0142omowe odkrycia archeolog\u00f3w z UKSW"},"content":{"rendered":"\n

– O czasach, w kt\u00f3rych na gruzach \u015bwiata antycznego rodzi\u0142a si\u0119 Europa, jak\u0105 dzisiaj znamy, nie wiedzieli\u015bmy dot\u0105d nic. Nasze badania stanowi\u0105 prze\u0142om, przynosz\u0105c bezcenn\u0105 wiedz\u0119 na temat \u017cycia codziennego mieszka\u0144c\u00f3w w basenie Morza \u015ar\u00f3dziemnego pomi\u0119dzy VI a VIII w. n.e. \u2013 m\u00f3wi prof. Fabian Welc z Instytutu Archeologii UKSW wsp\u00f3\u0142kieruj\u0105cy polsko-chorwackim zespo\u0142em archeolog\u00f3w.\u00a0<\/h2>\n\n\n\n

Przedmiotem bada\u0144 archeolog\u00f3w sta\u0142a si\u0119, skalista, od setek lat bezludna wysepka Lukovac, stanowi\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107\u00a0archipelagu\u00a0ch\u0119tnie odwiedzanej\u00a0wyspy Rab.\u00a0W\u00a0V w n.e.\u00a0nale\u017ca\u0142a do teren\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119\u00a0pod panowaniem germa\u0144skiego plemienia Ostrogot\u00f3w, odbitych\u00a0przez cesarza Justyniana,\u00a0staraj\u0105cego si\u0119\u00a0o odtworzenie imperium rzymskiego.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Badania na wyspie Lukovac prowadzi od kilku lat polsko\u2013chorwacki zesp\u00f3\u0142 archeolog\u00f3w pod kierunkiem prof. Fabiana Welca z Instytutu Archeologii UKSW oraz dr Any Konestry z Instytutu Archeologii w Zagrzebiu. W ramach projektu “Archaeological Topography of the Rab Island”, naukowcy prowadz\u0105 wykopaliska, przeprowadzili r\u00f3wnie\u017c badania z u\u017cyciem dron\u00f3w, przede wszystkim za\u015b pomiary geoarcheologiczne i geomagnetyczne, co pozwoli\u0142o stworzy\u0107 cyfrowy model wyspy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Prace wykopaliskowe na chorwackiej wyspie Lukovac, fot. Fabian Welc<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Dzia\u0142aj\u0105cy wcze\u015bniej na tym terenie francuscy archeolodzy my\u015bleli, \u017ce odkryli ruiny \u015bredniowiecznych budowli. Tymczasem dzi\u0119ki polsko-chorwackiemu zespo\u0142owi, okaza\u0142o si\u0119 \u017ce mamy do czynienia z ruinami ufortyfikowanej osady, unikalnej w skali ca\u0142ego regionu wschodniego Adriatyku.<\/p>\n\n\n\n

Jedyne takie miejsce<\/h3>\n\n\n\n
\n

– O \u017cyciu mieszka\u0144c\u00f3w basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego w tzw. wiekach ciemnych, kiedy kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesna Europa, nie wiedzieli\u015bmy dot\u0105d nic. Dlatego bezcenne s\u0105 wszelkie odkrycia z tego okresu  \u2013 m\u00f3wi prof. Fabian Welc. – Nasze badania daj\u0105 nam unikalne wejrzenie w histori\u0119 migracji, stosunk\u00f3w handlowych, fortyfikacji, wreszcie – \u017cycia codziennego mieszka\u0144c\u00f3w w czasach, w kt\u00f3rych obszar p\u00f3\u0142nocno-wschodniego Adriatyku przechodzi nieustannie z r\u0105k do r\u0105k. Po upadku cesarstwa rzymskiego, nast\u0119powa\u0142 powolny rozk\u0142ad struktur pa\u0144stwowych Ludno\u015b\u0107 opuszcza\u0142a miasta, w poszukiwaniu bezpiecznych miejsc o wyj\u0105tkowych walorach obronnych. Na ufortyfikowanych wysepkach schronienie znajdowa\u0142y kultywuj\u0105ce kultur\u0119 rzymsk\u0105 spo\u0142eczno\u015bci, bior\u0105ce udzia\u0142 w dalekosi\u0119\u017cnym handlu w ca\u0142ym basenie Morza \u015ar\u00f3dziemnego. Unikalne jest tak\u017ce to, \u017ce osadnictwo na tej wyspie trwa\u0142o jedynie 300 lat. Nie by\u0142o niczego wcze\u015bniej, ani niczego p\u00f3\u017aniej. I nie ma drugiego takiego miejsca na mapie archeologicznej Chorwacji ani tego regionu.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

\"\"
Wyspa Lukovac z lotu ptaka <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Naukowcy odkryli, \u017ce\u00a0w okresie mi\u0119dzy VI a VIII w. n. e. niemal ca\u0142y teren\u00a0wyspy by\u0142 zamieszka\u0142y, za\u015b jej centralnym miejscem by\u0142a wczesnochrze\u015bcija\u0144ska \u015bwi\u0105tynia z absyd\u0105 zbudowana pomi\u0119dzy IV a VII w. n.e.,\u00a0kt\u00f3rej\u00a0pozosta\u0142o\u015bci przetrwa\u0142y do\u00a0naszych czas\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

– W pierwszej fazie osadnictwa na wyspie, b\u0119d\u0105cej refugium tj. czasowym miejscem schronienia, znajdowa\u0142 si\u0119 zapewne jedynie ko\u015bci\u00f3\u0142 otoczony murem, z czasem rozbudowanym i wzmocnionym. To ko\u015bci\u00f3\u0142 niemal identyczny pod wzgl\u0119dem architektury i wystroju z ko\u015bcio\u0142em znajduj\u0105cym si\u0119 w po\u0142udniowej cz\u0119\u015bci s\u0105siedniej wysepki Raab, b\u0119d\u0105cym centrum ogromnej fortecy datowanej na VI-VII w. n.e. \u2013 m\u00f3wi prof. Fabian Welc. – St\u0105d przypuszczenie, \u017ce zabudowania naszej wysepki wchodzi\u0142y w sk\u0142ad wi\u0119kszego systemu fortalicji bizantyjskich w regionie.<\/p>\n\n\n\n

Skarby bizantyjskiej \u015bwi\u0105tyni<\/h3>\n\n\n\n

Archeologom uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 za pomoc\u0105 georadaru, \u017ce \u015bwi\u0105tynia z wyspy Lukovac by\u0142a okaza\u0142ym budynkiem, o czym \u015bwiadcz\u0105 odkryte elementy wystroju, w tym dobrze zachowany kamienny relikwiarz, fragmenty p\u0142ytek wykonanych z drogiego egipskiego porfiru, pozosta\u0142o\u015bci szklanych lamp, elementy szyb, dach\u00f3wek czy o\u0142owiane obramienia okien. Odkryte fragmenty muru dowodz\u0105, \u017ce osada by\u0142a ca\u0142kowicie ufortyfikowana, cho\u0107 prawdopodobnie pocz\u0105tkowo mur nie mia\u0142 charakteru obronnego.<\/p>\n\n\n\n

Kapitalnym odkryciem jest odnaleziona w tym roku drewniana \u2013 nie kamienna – chata mieszkalna na s\u0142upach w systemie zr\u0119bowym z VII lub VIII w., z fragmentami bali drewnianych na pod\u0142odze, ze znalezion\u0105 w jej wn\u0119trzu \u2013 ceramik\u0105 wyprodukowan\u0105 we w\u0142oskiej Rawennie<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Prof. Fabian Welc podczas bada\u0144 archeologicznych na chorwackiej wyspie Lukovac<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Archeolodzy natrafili na co\u015b na kszta\u0142t antycznej obory, a tak\u017ce ruiny budynk\u00f3w znacznych rozmiar\u00f3w (40×10 m), kt\u00f3re mieszka\u0144com staro\u017cytnej Dalmacji s\u0142u\u017cy\u0142y zapewne do cel\u00f3w mieszkalnych, niewykluczone jednak, \u017ce pe\u0142ni\u0142y r\u00f3wnie\u017c funkcj\u0119 pomieszcze\u0144 gospodarczych. Odnaleziono r\u00f3wnie\u017c pozosta\u0142o\u015bci cysterny o wymiarach 11,5 x 5,2 metra i g\u0142\u0119boko\u015bci ponad 2 m, we wn\u0119trzu kt\u00f3rej zachowa\u0142a si\u0119 bogato zdobiona br\u0105zowa klamra pasa z VII w. Na dnie cysterny odkryto ziarna pszenicy zwyczajnej, orkiszu, \u017cyta, a tak\u017ce nasiona ro\u015blin str\u0105czkowych i pestki winogron. Ziarna zb\u00f3\u017c by\u0142y pozbawione plew, st\u0105d przypuszczenie, \u017ce by\u0142y przywo\u017cone na wysp\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Import wina, eksport drewna<\/h3>\n\n\n\n

Naukowcy doszli do wniosku, \u017ce mieszka\u0144cy wyspy Lukovac importowali zar\u00f3wno zbo\u017ce jak oliw\u0119 czy wino. Ju\u017c wcze\u015bniej polsko-chorwacki zesp\u00f3\u0142 archeolog\u00f3w ustali\u0142, \u017ce 1500 lat temu mieszka\u0144cy dzisiejszej Chorwacji pili egipskie wino. \u015awiadcz\u0105 o tym odkryte na chorwackiej wysepce Lukovac egipskie amfory z gliny nilowej s\u0142u\u017c\u0105ce do przewo\u017cenia wina.<\/p>\n\n\n\n

Wiele pyta\u0144 pozostaje nadal bez odpowiedzi. Co mieszka\u0144cy wyspy oferowali za kosztowne towary jakimi by\u0142y wino afryka\u0144skie, importowana z Italii ceramika czy przedmioty z br\u0105zu albo szk\u0142a? Czy mog\u0142o by\u0107 to drewno d\u0119bowe, niezb\u0119dne do budowy statk\u00f3w?<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wykopaliska na wyspie Lukovac prowadzone przez polsko-chorwacki zesp\u00f3\u0142 archeolog\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

– B\u0119dziemy kontynuowa\u0107 prace wykopaliskowe. Rozpoczynamy te\u017c specjalistyczne badania interdyscyplinarne, aby dociec co jedli mieszka\u0144cy wyspy \u2013 m\u00f3wi prof. Fabian Welc. \u2013 B\u0119dziemy bada\u0107 py\u0142ki ro\u015blin i ko\u015bci znalezione w cysternie. Te z pozoru ma\u0142o istotne znaleziska mog\u0105 si\u0119 okaza\u0107 w tym wypadku cenniejsze ni\u017c odkrycia ruin zabytkowych budowli, bo pomagaj\u0105 w odtworzeniu los\u00f3w nieznanej cywilizacji, rzucaj\u0105 snop \u015bwiat\u0142o na najwa\u017cniejszy moment w historii wsp\u00f3\u0142czesnej Europy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Tegoroczne prace wykopaliskowe prowadzone przez badaczy z Instytutu Archeologii UKSW i z Instytutu Archeologii z Zagrzebia, fot. Fabian Welc<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W tym roku badacze z Instytutu Archeologii UKSW rozpoczn\u0105 badania geofizyczne niedaleko Ankony, w \u015brodkowych W\u0142oszech, na stanowisku obejmuj\u0105cym okres bizantyjski, longobardzki i wczesno\u015bredniowieczny. Przedmiotem docieka\u0144 b\u0119d\u0105 m.in. nigdy dot\u0105d nie przebadane pozosta\u0142o\u015bci ko\u015bcio\u0142a bizantyjskiego, kt\u00f3ry ostatecznie popad\u0142 w ruin\u0119 w XIII w. To wsp\u00f3lny projekt Instytutu Archeologii UKSW i archeolog\u00f3w w\u0142oskich z regionu Marche.<\/p>\n\n\n\n

Badania polsko-chorwackiego zespo\u0142u s\u0105 finansowane przez Instytut Archeologii UKSW, gmin\u0119 Lopar na wyspie Rab oraz Centrum Ryzyka Systemowego na Wydziale Artes Liberales UW.<\/strong> <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

– O czasach, w kt\u00f3rych na gruzach \u015bwiata antycznego rodzi\u0142a si\u0119 Europa, jak\u0105 dzisiaj znamy, nie wiedzieli\u015bmy dot\u0105d nic. Nasze badania stanowi\u0105 prze\u0142om, przynosz\u0105c bezcenn\u0105 wiedz\u0119 na temat \u017cycia codziennego mieszka\u0144c\u00f3w w basenie Morza \u015ar\u00f3dziemnego pomi\u0119dzy VI a VIII w. n.e. \u2013 m\u00f3wi prof. Fabian Welc z Instytutu Archeologii UKSW wsp\u00f3\u0142kieruj\u0105cy polsko-chorwackim zespo\u0142em archeolog\u00f3w.\u00a0 Przedmiotem […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":46839,"parent":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"kategorie_badania_i_nauka":[7,65],"class_list":["post-46854","badania_i_nauka","type-badania_i_nauka","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","kategorie_badania_i_nauka-projekty","kategorie_badania_i_nauka-osiagniecia"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/46854","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka"}],"about":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/badania_i_nauka"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/46854\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":46870,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/46854\/revisions\/46870"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/46839"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46854"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategorie_badania_i_nauka","embeddable":true,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategorie_badania_i_nauka?post=46854"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}