My\u015bl\u0119, \u017ce to dobry pomys\u0142, bo ludzie g\u00f3r potrafi\u0105 czasem co\u015b bardzo celnie i m\u0105drze powiedzie\u0107.<\/p>\n\n\n\n George Mallory na pytanie po co wspina si\u0119 na najwy\u017cszy szczyt Ziemi odpowiedzia\u0142: \u201eBo Everest istnieje\u201d. Ostatnio kilka razy s\u0142ysza\u0142em nieco inn\u0105 odpowied\u017a na odwieczne pytanie po co ludzie chodz\u0105 w g\u00f3ry, kt\u00f3ra brzmi: \u201eTym, kt\u00f3rzy si\u0119 wspinaj\u0105 nie trzeba tego wyja\u015bnia\u0107, a ci kt\u00f3rzy tego nie robi\u0105 i tak nie zrozumiej\u0105\u201d. A co Ksi\u0105dz Dziekan dorzuci\u0142by w tej kwestii ze swojej strony?<\/strong><\/p>\n\n\n\n W moim wypadku pasja do g\u00f3r rozwija\u0142a si\u0119 od dzieci\u0144stwa, a zarazili mnie ni\u0105 moi rodzice, kt\u00f3rzy zabierali mnie w Tatry i w inne polskie g\u00f3ry. W ten spos\u00f3b sp\u0119dzali\u015bmy ka\u017cde wakacje. P\u00f3\u017aniej ju\u017c wyrzucali to sobie, kiedy rozpocz\u0105\u0142em wszystkie kursy i sta\u017ce wysokog\u00f3rskie \u2013 jest to jednak sport, kt\u00f3ry nie nale\u017cy do najbezpieczniejszych. Oczywi\u015bcie czyta\u0142em tysi\u0105ce ksi\u0105\u017cek po\u015bwi\u0119conych g\u00f3rom.<\/p>\n\n\n\n Jakie to by\u0142y ksi\u0105\u017cki?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Na pewno tak zwana g\u00f3rska klasyka \u2013 \u201eKomin Pokutnik\u00f3w\u201d Jana D\u0142ugosza, \u201eWo\u0142anie w g\u00f3rach\u201d Micha\u0142a Jagie\u0142\u0142y, \u201eTrylogia tatrza\u0144ska\u201d Wawrzy\u0144ca \u017bu\u0142awskiego. Ale tych ksi\u0105\u017cek by\u0142o naprawd\u0119 du\u017co. One te\u017c podsyca\u0142y g\u00f3rsk\u0105 pasj\u0119.<\/p>\n\n\n\n Chris Bonington, inny s\u0142ynny brytyjski himalaista powiedzia\u0142: \u201eAlpinista jest jak biegaj\u0105cy w k\u00f3\u0142ko udr\u0119czony, sko\u0142owany byk, kt\u00f3ry na widok czerwonej p\u0142achty, jak\u0105 jest ska\u0142a, nie mo\u017ce powstrzyma\u0107 si\u0119 od jej ataku\u201d. Niedawno ksi\u0105dz Boniecki wspomina\u0142, \u017ce on te\u017c w m\u0142odo\u015bci si\u0119 wspina\u0142 i opowiada\u0142 o niesamowicie silnej fascynacji taternictwem. Podobnie Andrzej Wilczkowski, autor kultowej ksi\u0105\u017cki \u201eMiejsce przy stole\u201d, pisze, \u017ce niemal od razu wsi\u0105k\u0142 w g\u00f3rsk\u0105 pasj\u0119 bez reszty. Wspinacze potrafi\u0105 chodzi\u0107 po mie\u015bcie i przygl\u0105da\u0107 si\u0119 chropowatym murom z my\u015bl\u0105, jak\u0105 drog\u0119 wspinaczkow\u0105 mo\u017cna by tam poprowadzi\u0107.<\/strong> A zatem wspinanie staje si\u0119 czasem nie tylko stylem \u017cycia, ale mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 niemal obsesj\u0105\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n Nie wiem, czy w swoim przypadku mog\u0119 m\u00f3wi\u0107 o obsesji, ale na pewno do dzisiaj mam tak, \u017ce gdziekolwiek jad\u0119, w jakiekolwiek miejsce na \u015bwiecie i widz\u0119 tam g\u00f3ry, to my\u015bl\u0119 sobie jakby tam mo\u017cna by\u0142o wej\u015b\u0107, zdoby\u0107 te szczyty. Tak by\u0142o cho\u0107by, gdy by\u0142em w ramach wymiany uniwersyteckiej na Islandii. Kiedy podziwia\u0142em tamtejszy surowy krajobraz, to w tej samej chwili my\u015bla\u0142em \u2013 O! Tu by by\u0142a ciekawa droga, a po tych lodowcach, to z ch\u0119ci\u0105 bym si\u0119 przeszed\u0142. I rzeczywi\u015bcie jest co\u015b takiego, \u017ce cz\u0142owiek patrzy na g\u00f3ry oczami wspinacza – gdzie by chcia\u0142 wej\u015b\u0107, jakie trudno\u015bci tam napotka. Widok g\u00f3r sprawia wielk\u0105 rado\u015b\u0107. Tak, g\u00f3ry jednak mog\u0105 bardzo fascynowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n Od lat odwiedzam ten sam region, Alpy Francuskie w rejonie Chamonix i czasem potrafi\u0119 po raz trzeci czy czwarty przej\u015b\u0107 t\u0119 sam\u0105 drog\u0119, wej\u015b\u0107 na ten sam szczyt i\u2026 zawsze jest inaczej. Dodam jeszcze tylko, \u017ce kilka razy w tygodniu id\u0119 potrenowa\u0107 na \u015bciance wspinaczkowej.<\/p>\n\n\n\n Jaka by\u0142a najdramatyczniejsza przygoda Ksi\u0119dza Dziekana w g\u00f3rach, taka, kt\u00f3ra naprawd\u0119 mocno wry\u0142a si\u0119 w pami\u0119\u0107?<\/strong><\/p>\n\n\n\n My\u015bl\u0119, \u017ce ja mia\u0142em dwie takie sytuacje. Pierwsza sytuacja dotyczy\u0142a mnie samego podczas sta\u017cu, kt\u00f3ry odbywa\u0142em w Chamonix z Club Alpin Fran\u00e7ais. Po jednym ze zjazd\u00f3w instruktor poleci\u0142 mi, \u017cebym wypi\u0105\u0142 si\u0119 z liny zjazdowej. Ja wtedy powiedzia\u0142em, \u017ce zostan\u0119 bez asekuracji, a on na to, \u017ce OK, tu jest bezpiecznie. I niemal w tym samym momencie zrobi\u0142o si\u0119 bardzo niebezpiecznie, poniewa\u017c ten fragment lodowca, bardzo stromego zreszt\u0105, na kt\u00f3ry zjechali\u015bmy, po prostu urwa\u0142 si\u0119 pod nami. M\u00f3j instruktor by\u0142 asekurowany i zosta\u0142, a ja polecia\u0142em.<\/p>\n\n\n\n Ewidentny b\u0142\u0105d instruktora!<\/strong><\/p>\n\n\n\n W tej ca\u0142ej przygodzie pozytywne by\u0142o to, \u017ce zadzia\u0142a\u0142 odruch \u0107wiczony podczas szkole\u0144 lodowcowych. Co prawda zjecha\u0142em jakie\u015b 100 m., ale uda\u0142o mi si\u0119 przewr\u00f3ci\u0107 na brzuch, zahamowa\u0107 czekanem i zatrzyma\u0107 si\u0119 przed szczelinami lodowca.<\/p>\n\n\n\n Ale tu od razu uk\u0142on w stron\u0119 polskich instruktor\u00f3w. Kiedy zacz\u0105\u0142em wspina\u0107 si\u0119 z polskimi przewodnikami g\u00f3rskimi, kt\u00f3rzy s\u0105 jednocze\u015bnie instruktorami alpinizmu, a my\u015bl\u0119 tu przede wszystkim o Macieju Ciesielskim i Marcinie Rutkowskim, to od razu da\u0142o si\u0119 pozna\u0107, \u017ce ich poziom przywi\u0105zania do bezpiecze\u0144stwa naprawd\u0119 g\u00f3ruje nad tym, co prezentuj\u0105 instruktorzy francuscy.<\/p>\n\n\n\n Druga sytuacja by\u0142a zwi\u0105zana z wypadkiem, kt\u00f3rego by\u0142em \u015bwiadkiem. Wspina\u0142em si\u0119 na jednej ze \u015bcian lodowych w rejonie La Verte. Zesp\u00f3\u0142 wspinaczy zwi\u0105zany lin\u0105 dochodzi\u0142 ju\u017c do grani i stwierdzili, \u017ce nie b\u0119d\u0105 ju\u017c zak\u0142ada\u0107 punkt\u00f3w asekuracyjnych w postaci \u015brub lodowych. No i w tym momencie jeden z nich odpad\u0142, wyrwa\u0142 drugiego ze stanowiska asekuracyjnego i obaj po prostu odpadli od \u015bciany. By\u0142 to moment niezwykle traumatyczny, kiedy widzia\u0142em przera\u017cenie tych ludzi spadaj\u0105cych tu\u017c obok mnie.<\/p>\n\n\n\n Wtedy nie pozosta\u0142o nam nic innego, tylko wezwa\u0107 \u015bmig\u0142owiec ratunkowy, kt\u00f3ry zabra\u0142 ju\u017c niestety zw\u0142oki, bo obaj alpini\u015bci zgin\u0119li na miejscu. Ten moment bardzo mn\u0105 wstrz\u0105sn\u0105\u0142. W takich chwilach zadaje si\u0119 pytanie, po co w\u0142a\u015bciwie to wszystko?<\/p>\n\n\n\n No w\u0142a\u015bnie, czego ucz\u0105 g\u00f3ry? Mo\u017ce s\u0105 to jakie\u015b konkretne \u017cyciowe nauki? Janusz Chmielowski, prekursor polskiego taternictwa, uj\u0105\u0142 to rozbrajaj\u0105co prosto: \u201eW g\u00f3rach jak w \u017cyciu, je\u015bli nie mo\u017cna tak, to trzeba inaczej\u201d.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Przede wszystkim g\u00f3ry nauczy\u0142y mnie pokory, zw\u0142aszcza tej pokory wobec \u015bwiata przyrody – nie wszystko zale\u017cy od cz\u0142owieka. Cz\u0119sto refleksje, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 w g\u00f3rach, dotycz\u0105, mo\u017cna powiedzie\u0107, krucho\u015bci cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n Wed\u0142ug Ko\u0142akowskiego tego do\u015bwiadczenia nam dzisiaj brakuje. Dlatego, \u017ce my \u017cyj\u0105c coraz bardziej w przestrzeni technologicznej, sztucznej inteligencji, zaczynamy mie\u0107 przekonanie, \u017ce w\u0142a\u015bciwie wszystko zaczyna zale\u017ce\u0107 od nas i od naszej technologii. To jest co\u015b, co dzisiaj nazywa si\u0119 post-cz\u0142owiekiem, transhumanizmem. Wierzymy, \u017ce jeste\u015bmy w stanie na tyle ulepszy\u0107 nasze zdolno\u015bci poznawcze, \u017ce ostatecznie nawet wyeliminujemy \u015bmier\u0107. Ko\u0142akowski m\u00f3wi, \u017ce jedn\u0105 z funkcji chrze\u015bcija\u0144stwa jest to, \u017ce wnosi do kultury w\u0105tki apokaliptyczne – inaczej mo\u017cemy wpa\u015b\u0107 w taki samozachwyt, w tak utopijne spojrzenie na \u015bwiat i na cz\u0142owieka, \u017ce zatracimy wymiar, kt\u00f3ry jest w nas wpisany, czyli pewien element \u015bmiertelno\u015bci i przemijalno\u015bci. A g\u00f3ry ucz\u0105 w\u0142a\u015bnie nieprzekraczania pewnych granic.<\/p>\n\n\n\n Lubi\u0119 wspina\u0107 si\u0119 z Marcinem Rutkowskim, polskim przewodnikiem o mi\u0119dzynarodowych uprawnieniach. Mamy tak\u0105 nasz\u0105 zasad\u0119, \u017ce \u201estare lisy kity nie mocz\u0105\u201d, to znaczy, \u017ce my wiemy, w kt\u00f3rym momencie trzeba zawr\u00f3ci\u0107. Pami\u0119tam, jak kiedy\u015b chcieli\u015bmy przej\u015b\u0107 drog\u0119 klasyczn\u0105 na Tour Ronde w masywie Mont Blanc. Podeszli\u015bmy pod \u015bcian\u0119 i widzimy, \u017ce szczelina brze\u017cna jest bardzo nieciekawa, \u017ce trzeba by troch\u0119 ryzykowa\u0107, by j\u0105 przej\u015b\u0107. Spojrzeli\u015bmy sobie g\u0142\u0119boko w oczy i od razu, niemal bez s\u0142\u00f3w podj\u0119li\u015bmy decyzj\u0119, \u017ce si\u0119 wycofujemy. I poszli\u015bmy sobie na inn\u0105 drog\u0119.<\/p>\n\n\n\n Wiele razy zdarzy\u0142o mi si\u0119 w Alpach, \u017ce brakowa\u0142o mi jakie\u015b 100, nawet 50 metr\u00f3w do szczytu, ale kiedy spojrza\u0142em na zegarek i zobaczy\u0142em, \u017ce nie zd\u0105\u017c\u0119 na kolejk\u0119 na Aiguille du Midi, to m\u00f3wi\u0142em; \u201eCh\u0142opaki, wracamy! Nie wiem jak wy, ale ja naprawd\u0119 nie mam zamiaru nocowa\u0107 na Aiguille du Midi\u201d – w nocy jest tam naprawd\u0119 zimno, i nie ma gdzie si\u0119 schowa\u0107 (tak by\u0142o tam w latach 90., teraz s\u0105 troch\u0119 lepsze warunki). Nie chc\u0119 ryzykowa\u0107 i wol\u0119 sobie podarowa\u0107 te 50 metr\u00f3w, wr\u00f3ci\u0107 na czas, zjecha\u0107 kolejk\u0105 i spokojnie wypocz\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n G\u00f3ry ucz\u0105 umiej\u0119tno\u015bci podejmowania w\u0142a\u015bciwych decyzji, w kt\u00f3rych cel nie jest najwa\u017cniejszy, bo najwa\u017cniejsze jest bezpiecze\u0144stwo. Ale g\u00f3ry daj\u0105 tak\u017ce poczucie pewnego oderwania od naszej rozp\u0119dzonej, szalonej i bardzo poch\u0142aniaj\u0105cej rzeczywisto\u015bci. Ucz\u0105 kontemplacji. W g\u00f3rach powstaj\u0105 te\u017c bardzo silne relacje.<\/p>\n\n\n\n I w tym miejscu chcia\u0142bym przytoczy\u0107 zwrotki z \u201eBallady o przyjacielu\u201d W\u0142adimira Wysockiego.<\/strong> Kultura rosyjska, z wiadomych wzgl\u0119d\u00f3w, nie jest teraz popularna. Dlatego, mimo wszystko: We\u017a go w g\u00f3ry, do g\u00f3r go wie\u017a, Kiedy by\u0142em wychowawc\u0105 kleryk\u00f3w w seminarium w Gda\u0144sku, to mia\u0142em taki zwyczaj, \u017ce zabiera\u0142em ich na narty. Po tygodniu bycia w g\u00f3rach, co wi\u0105za\u0142o si\u0119 z wysi\u0142kiem i innymi wyzwaniami, mog\u0142em pozna\u0107, kto zuch i jaki w nim duch<\/em>. Jestem przekonany, \u017ce g\u00f3ry bardzo szybko potrafi\u0105 weryfikowa\u0107 ludzi.<\/p>\n\n\n\n Ale wydaje mi si\u0119, \u017ce g\u00f3ry bardzo silnie buduj\u0105 relacje. Bo kiedy wi\u0105\u017c\u0119 si\u0119 z kim\u015b lin\u0105 w g\u00f3rach, to w pewnym sensie powierzam komu\u015b swoje \u017cycie. Wielu moich przyjaci\u00f3\u0142, z kt\u00f3rymi si\u0119 przyja\u017ani\u0119 od 30-40 lat, to s\u0105 w\u0142a\u015bnie ci, z kt\u00f3rymi przez lata je\u017adzi\u0142em w g\u00f3ry. I te przyja\u017anie przetrwa\u0142y, s\u0105 niezwykle wa\u017cne i silne. Nawet je\u017celi niekt\u00f3rzy z nich ju\u017c przestali si\u0119 wspina\u0107, to te relacje zosta\u0142y, poniewa\u017c zawi\u0105za\u0142y si\u0119 w \u015brodowisku wspinaczy.<\/p>\n\n\n\n To teraz inny cytat wybitnego alpinisty, kompozytora, pisarza, powsta\u0144ca<\/strong> i Sprawiedliwego W\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata, Wawrzy\u0144ca \u017bu\u0142awskiego.<\/strong> Kiedy w sierpniu 1956 r. wybiera\u0142 si\u0119 na beznadziejne poszukiwania swojego zaginionego w masywie Mont Blanc towarzysza, powiedzia\u0142: \u201eNie zostawia si\u0119 w g\u00f3rach przyjaciela, nawet cho\u0107by by\u0142 ju\u017c tylko zamarzni\u0119t\u0105 bry\u0142\u0105\u201d.<\/em><\/strong> Jak to jest ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 etyk\u0105 g\u00f3rsk\u0105, w \u015bwietle tego co dzieje si\u0119 cho\u0107by w Himalajach? Kilkana\u015bcie lat temu w mediach przetoczy\u0142a si\u0119 gor\u0105ca dyskusja po wyprawie na Broad Peak. Takich okazji do dyskusji<\/strong> i ferowania s\u0105d\u00f3w etycznych by\u0142o wiele, wybuchaj\u0105 zw\u0142aszcza wtedy, gdy dochodzi do jakiej\u015b spektakularnej tragedii. Ale czy rzeczywi\u015bcie stare, dobre, g\u00f3rskie zasady uleg\u0142y dewaluacji?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Dla mnie takim sporym impulsem do refleksji by\u0142 film \u201eCzekaj\u0105c na Joe\u201d zrealizowany na podstawie ksi\u0105\u017cki Joe Simpsona \u201eDotkni\u0119cie Pustki\u201d. Nie b\u0119d\u0119 tutaj zdradza\u0142 fabu\u0142y, warto samemu obejrze\u0107 film lub przeczyta\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119. Historia wstrz\u0105saj\u0105ca. Ale dobrze si\u0119 temu przyjrze\u0107 z punku widzenia filozofa. We wsp\u00f3\u0142czesnej etyce istnieje poj\u0119cie tzw. czyn\u00f3w supererogacyjnych. Ot\u00f3\u017c mamy do czynienia z pewnym wymiarem post\u0119powania, kt\u00f3re jest dost\u0119pne dla ka\u017cdego cz\u0142owieka. Czyli, \u017ce je\u017celi np. widz\u0119, \u017ce kto\u015b jest na pasach i nie potrafi przej\u015b\u0107, to pewnym zobowi\u0105zaniem etycznym jest to, \u017ce pomagam temu cz\u0142owiekowi. Je\u017celi tego nie zrobi\u0119, to pojawia si\u0119 pewien dysonans etyczny. <\/p>\n\n\n\n Natomiast czyny supererogacyjne to takie, kt\u00f3re przekraczaj\u0105 zwyczajowy, dost\u0119pny dla ka\u017cdego poziom moralno\u015bci. Czyli to s\u0105, m\u00f3wi\u0105c mo\u017ce j\u0119zykiem bardziej prostym, czyny heroiczne. I kiedy \u017bu\u0142awski ruszy\u0142 w g\u00f3ry, ryzykuj\u0105c swoim w\u0142asnym \u017cyciem, \u017ceby kogo\u015b ratowa\u0107, to jest w\u0142a\u015bnie przyk\u0142ad czynu supererogacyjnego, czyli heroicznego.Dlatego nie oczekujmy, \u017ce wszyscy ludzie b\u0119d\u0105 si\u0119 tak zachowywa\u0107. Proponuj\u0119 nie pot\u0119pia\u0107 cz\u0142owieka, kt\u00f3ry si\u0119 tak nie zachowa\u0142, natomiast owszem, podziwiajmy tych, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 zdoby\u0107 si\u0119 na takie czyny.<\/p>\n\n\n\n Ludzie, kt\u00f3rzy wypowiadaj\u0105 si\u0119 o tym, jak kto\u015b powinien zareagowa\u0107 na wysoko\u015bci o\u015bmiu tysi\u0119cy metr\u00f3w, tak naprawd\u0119 nie wiedz\u0105, co tam si\u0119 dzieje. Nawet na mniejszych wysoko\u015bciach, pi\u0119ciu, sze\u015bciu tysi\u0105cach, warunki potrafi\u0105 by\u0107 do tego stopnia ekstremalne, \u017ce w pewnych sytuacjach wymagaj\u0105 od ludzi zachowa\u0144 heroicznych.<\/p>\n\n\n\n Stare taternickie porzekad\u0142o m\u00f3wi, \u017ce cz\u0142owiek mokry i zmarzni\u0119ty traci po\u0142ow\u0119 m\u0105dro\u015bci.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tak, \u0142atwo si\u0119 o tym m\u00f3wi, kiedy siedzimy sobie na kanapie, w gabinecie, ale kiedy znale\u017aliby\u015bmy si\u0119 na wysoko\u015bci nawet czterech tysi\u0119cy metr\u00f3w w zawiei \u015bnie\u017cnej, to ocena sytuacji radykalnie si\u0119 zmienia. A co dopiero, kiedy jeste\u015bmy na o\u015bmiu tysi\u0105cach metr\u00f3w, organizm jest niedotleniony, odwodniony i wych\u0142odzony. Dlatego powtarzam: nie oczekujmy od innych heroizmu, ale podziwiajmy tych, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 si\u0119 na niego zdoby\u0107.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n A skoro m\u00f3wimy o relacjach, o etyce, to nie mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107 i tego pytania. Zaczn\u0119 oczywi\u015bcie od cytatu: \u201eG\u00f3ry od zawsze fascynuj\u0105 ludzkiego ducha tak dalece, \u017ce Biblia uwa\u017ca je za uprzywilejowane miejsce spotkania z Bogiem.\u201d. S\u0105 to s\u0142owa Jana Paw\u0142a II.<\/strong> Czy w g\u00f3rach jest si\u0119 bli\u017cej Boga?<\/strong><\/p>\n\n\n\n My\u015bl\u0119, \u017ce dzisiaj ju\u017c ma\u0142o kto tak my\u015bli. Je\u015bli ju\u017c, to w przeno\u015bni. Filozofowie religii, religioznawcy, socjologowie dostrzegaj\u0105 pewn\u0105 tendencj\u0119 – przesuni\u0119cia od wiary tradycyjnej, zwi\u0105zanej z konkretnymi instytucjami religijnymi, chocia\u017cby jak ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki czy ko\u015bci\u00f3\u0142 protestancki, w stron\u0119 osobistego do\u015bwiadczenia duchowego. M\u00f3wi si\u0119 o pokoleniu \u201eZ\u201d, \u017ce odchodzi od tradycyjnych religii, ale szuka pewnego rozwoju duchowego.<\/p>\n\n\n\n Ksi\u0105dz profesor biskup \u017byci\u0144ski m\u00f3wi\u0142 kiedy\u015b, \u017ce mamy dzisiaj takich wyznawc\u00f3w \u201eco\u015b tam jest\u201d, mamy do czynienia z \u201eco\u015btamtyzmem\u201d. I wydaje si\u0119, \u017ce takie do\u015bwiadczenie zwi\u0105zane z g\u00f3rami, z przyrod\u0105, z pi\u0119knem, pozwala cz\u0142owiekowi wydoby\u0107 pewne elementy, kt\u00f3re nazwa\u0142bym kontemplacyjne. Postawa kontemplacyjna, to jest postawa pewnej bierno\u015bci, \u017ce co\u015b mnie przerasta, co\u015b jest pi\u0119kniejszego, co\u015b mnie zachwyca, co\u015b zatrzymuje.<\/p>\n\n\n\n Jeden z moich instruktor\u00f3w by\u0142 ateist\u0105. Mo\u017ce nie zagorza\u0142ym, bo dzi\u0119ki niemu pozna\u0142em wiele ciekawych element\u00f3w kultury religijnej Francji, ale by\u0142 cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry od d\u0142ugich lat by\u0142 zwi\u0105zany z parti\u0105 komunistyczn\u0105. By\u0142 \u015bwietnym instruktorem, zreszt\u0105 szkoli\u0142 francuskich strzelc\u00f3w alpejskich. Cz\u0142owiek o ogromnej klasie i do\u015bwiadczeniu. I kt\u00f3rego\u015b razu wyszli\u015bmy razem na Mont Blanc o wschodzie s\u0142o\u0144ca \u2013 ca\u0142\u0105 noc wspinali\u015bmy si\u0119 na szczyt od strony w\u0142oskiej. I wtedy on, widz\u0105c ten niesamowity wsch\u00f3d s\u0142o\u0144ca powiedzia\u0142: \u201eWiesz, co\u015b mo\u017ce za tym chyba jest\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n I te s\u0142owa nie raz mi si\u0119 przypominaj\u0105 – nagle takie do\u015bwiadczenie gdzie\u015b otwiera jakie\u015b przestrzenie duchowo\u015bci w cz\u0142owieku, kt\u00f3ry deklaruje si\u0119 jako niewierz\u0105cy. Wr\u00f3\u0107my teraz troch\u0119 na ziemi\u0119, zajmijmy si\u0119 teraz ratio \u2013 <\/em>tak bardzo potrzebnym w g\u00f3rach. Chcia\u0142bym zapyta\u0107, bo Ksi\u0105dz szkoli\u0142 si\u0119 do\u015b\u0107 nietypowo, czyli nie w polskich szko\u0142ach alpinizmu, np. w s\u0142ynnej Betlejemce, tylko w Alpach Francuskich, zgadza si\u0119?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Pierwsze kursy w ska\u0142kach robi\u0142em w Polsce, by\u0142o to w latach 80., z klubem toru\u0144skim. Potem na kilka lat zarzuci\u0142em wspinaczk\u0119, ale kiedy wyjecha\u0142em na studia do Francji zn\u00f3w zacz\u0105\u0142em si\u0119 intensywnie wspina\u0107.<\/p>\n\n\n\n Mia\u0142em dw\u00f3ch profesor\u00f3w, kt\u00f3rzy byli ju\u017c po sze\u015b\u0107dziesi\u0105tce i w prawie ka\u017cdy weekend je\u017adzi\u0142em z nimi do Fontainebleau, to znany rejon wspinaczkowy pod Pary\u017cem. Na pocz\u0105tku dosy\u0107 mocno odstawa\u0142em od nich mimo, \u017ce mia\u0142em wtedy dwadzie\u015bcia par\u0119 lat, a oni byli po sze\u015b\u0107dziesi\u0105tce, ale przyznaj\u0119, \u017ce ich technika i spos\u00f3b chodzenia by\u0142y naprawd\u0119 fascynuj\u0105ce. Dzi\u0119ki nim wszed\u0142em do Club alpin fran\u00e7ais. I w\u0142a\u015bciwie tam odby\u0142em cztery trzytygodniowe sta\u017ce, dwa w masywie Les Ecrins i dwa w masywie Chamonix. I to ju\u017c da\u0142o mi stosunkowo du\u017ce do\u015bwiadczenie, do tego stopnia, \u017ce ju\u017c p\u00f3\u017aniej nawet z jednym z instruktor\u00f3w zacz\u0105\u0142em prowadzi\u0107 sta\u017ce dla Francuz\u00f3w, jak tzw. pomocnik instruktora.<\/p>\n\n\n\n By\u0142o to fantastyczne do\u015bwiadczenie, kt\u00f3re pozwoli\u0142o pozna\u0107 naprawd\u0119 \u015bwietne drogi wspinaczkowe w Alpach Francuskich.<\/p>\n\n\n\n A czy w Tatrach Ksi\u0105dz si\u0119 wspina\u0142?<\/strong><\/p>\n\n\n\n W\u0142a\u015bciwie to nie wspina\u0142em si\u0119 w polskich g\u00f3rach, poniewa\u017c ka\u017cde wakacje je\u017adzi\u0142em na d\u0142u\u017cszy czas do Francji. I dopiero pandemia spowodowa\u0142a, bo wiadomo, trudniej by\u0142o wyje\u017cd\u017ca\u0107 za granic\u0119, \u017ce z moim przewodnikiem zacz\u0105\u0142em poznawa\u0107 drogi zar\u00f3wno w polskich, jak i w s\u0142owackich Tatrach.<\/p>\n\n\n\n No dobrze, ma Ksi\u0105dz Dziekan olbrzymie do\u015bwiadczenie g\u00f3rskie, ca\u0142y czas si\u0119 wspina, sko\u0144czy\u0142 Ksi\u0105dz kursy w Alpach Francuskich.<\/strong> Za chwil\u0119 sko\u0144czy si\u0119 sesja, studenci wyjad\u0105 na swoje ferie zimowe, cz\u0119\u015b\u0107 z nich w g\u00f3ry. Jakich praktycznych rad udzieli\u0142by ksi\u0105dz m\u0142odym ludziom, kt\u00f3rzy wybieraj\u0105 si\u0119 zim\u0105 na g\u00f3rskie wycieczki?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Po pierwsze dobre buty. Zim\u0105 musz\u0105 to by\u0107 buty si\u0119gaj\u0105ce za kostk\u0119. G\u00f3rskie obuwie musi by\u0107 sztywne, ze sztywn\u0105 podeszw\u0105. Na takie buty mo\u017cemy za\u0142o\u017cy\u0107 tzw. raczki, kt\u00f3re nosimy do g\u00f3rnej granicy lasu, wy\u017cej zak\u0142adamy ju\u017c raki.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli ju\u017c idziemy wy\u017cej, to konieczny jest czekan. I uwaga, je\u015bli mamy raki, a nie mamy czekana, to lepiej zawr\u00f3ci\u0107. Po pierwsze czekan, bo z jego pomoc\u0105 mo\u017cemy wyhamowa\u0107. Natomiast bez wprawy w chodzeniu w rakach mo\u017cemy \u0142atwo si\u0119 potkn\u0105\u0107, a w samych rakach nie wyhamujemy na stromym stoku. Najlepiej mie\u0107 jedno i drugie.<\/p>\n\n\n\n Ale uwaga! Gor\u0105co zach\u0119cam, aby przej\u015b\u0107 podstawowe szkolenie, zrobi\u0107 nawet jednodniowy kurs turystyki zimowej. Naprawd\u0119 odradzam chodzenia w g\u00f3ry, je\u015bli nie umiemy si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0107 czekanem!<\/p>\n\n\n\n I znowu tu opowiem pewn\u0105 histori\u0119, kt\u00f3ra zdarzy\u0142a si\u0119 w Alpach w Masywie Les Aravis, <\/strong>na niezbyt wysokim, jak na warunki alpejskie szczycie, kt\u00f3ry mia\u0142 oko\u0142o 2800 m. n.p.m. Dzia\u0142o si\u0119 to latem, ale by\u0142o tam troch\u0119 \u015bniegu, taki fragment lodowca.<\/p>\n\n\n\n Kiedy schodzi\u0142em z tego szczytu, to nagle zobaczy\u0142em przede mn\u0105 dw\u00f3jk\u0119 turyst\u00f3w, kt\u00f3rzy szli z czekanami przez pole \u015bnie\u017cne, ale zobaczy\u0142em, \u017ce oni te czekany stawiaj\u0105 niew\u0142a\u015bciwie – zamiast od stoku, to dok\u0142adnie z drugiej strony. W tym samym momencie pomy\u015bla\u0142em: \u201e\u017ceby tylko nie polecieli\u201d. I w\u0142a\u015bnie w tym momencie kobieta run\u0119\u0142a. Zjecha\u0142em do niej momentalnie i ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie, \u017ce prawie nic si\u0119 jej nie sta\u0142o. Wezwali\u015bmy \u015bmig\u0142owiec ratunkowy, kobieta mia\u0142a chyba jakie\u015b z\u0142amania, ratownicy j\u0105 zabrali, ale wszystko w miar\u0119 dobrze si\u0119 sko\u0144czy\u0142o. Dlatego naprawd\u0119 warto przeszkoli\u0107 si\u0119 z u\u017cywania sprz\u0119tu do zimowej turystyki, bo to obejmuje np. sposoby hamowania czekanem na stromym zboczu.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi chodzimy ni\u017cej, albo podchodzimy w \u0142atwym terenie, to polecam te\u017c kijki – potrafi\u0105 dobrze stabilizowa\u0107, odci\u0105\u017caj\u0105 stawy. Zim\u0105 oczywi\u015bcie dobrze wzi\u0105\u0107 kijki z du\u017cymi talerzykami, co zapobiega zapadaniu si\u0119 w \u015bnieg.<\/p>\n\n\n\n Kolejna rzecz, kt\u00f3r\u0105 mimo wszystko polecam, kiedy wybieramy si\u0119 ponad stref\u0119 lasu, tam, gdzie jest du\u017co \u015bniegu, ska\u0142y, to kask. Bo nawet je\u017celi si\u0119 po\u015blizgniemy, to kask mo\u017ce uratowa\u0107 nasz\u0105 g\u0142ow\u0119. Kiedy idziemy w g\u00f3ry, to koniecznie we\u017amy ze sob\u0105 na\u0142adowany telefon oraz powerbank. Do plecaka wrzu\u0107my te\u017c latark\u0119 czo\u0142ow\u0105, b\u0119dzie nieodzowna, kiedy w g\u00f3rach zastanie nas noc, a zim\u0105 dzie\u0144 jest kr\u00f3tki. Zapakujmy te\u017c p\u0142acht\u0119 NRC, foli\u0119 termiczn\u0105, kt\u00f3ra zapobiega utracie ciep\u0142a naszego cia\u0142a w nag\u0142ych przypadkach.<\/p>\n\n\n\n Bierzemy oczywi\u015bcie wysokoenergetyczne jedzenie, zim\u0105 dobrze zaopatrzy\u0107 si\u0119 w termos z gor\u0105cym napojem. Je\u015bli chodzi o ubranie to polecam, \u017ceby ubiera\u0107 si\u0119 na cebul\u0119, warstwowo.<\/p>\n\n\n\n Zawsze dobrze mie\u0107 w plecaku co\u015b suchego – podkoszulk\u0119, najlepiej z tkaniny termoaktywnej, zapasowy polar, co\u015b ciep\u0142ego z d\u0142ugim r\u0119kawem. Przyda si\u0119 bardzo, kiedy trzeba b\u0119dzie za\u0142o\u017cy\u0107 dodatkow\u0105 warstw\u0119 albo zmieni\u0107 przepocone ubranie, kt\u00f3re na mrozie, przy silnym wietrze bardzo wych\u0142adza.<\/p>\n\n\n\n Zar\u00f3wno latem jak i zim\u0105 dobrze mie\u0107 lekk\u0105 kurtk\u0119 nieprzemakaln\u0105, najlepiej z oddychaj\u0105cego materia\u0142u. Pami\u0119tajmy, \u017ce pogoda w g\u00f3rach mo\u017ce zmieni\u0107 si\u0119 dos\u0142ownie z minuty na minut\u0119. Przed wyj\u015bciem sprawd\u017amy koniecznie prognoz\u0119 pogody.<\/p>\n\n\n\n Kiedy najintensywniej wspina\u0142em si\u0119 w Alpach, to w dniu poprzedzaj\u0105cym wyj\u015bcie w g\u00f3ry szed\u0142em pod biuro przewodnik\u00f3w w Chamonix albo do stacji kolejki linowej, bo tam zawsze mog\u0142em sprawdzi\u0107 prognoz\u0119 pogody na nast\u0119pny dzie\u0144. Dzisiaj mamy to wszystko w telefonie i w ka\u017cdej chwili mo\u017cemy spojrze\u0107 do aplikacji, ale wa\u017cne, \u017ceby nasze plany wycieczkowe dopasowa\u0107 do warunk\u00f3w atmosferycznych. We\u017amy pod uwag\u0119 nie tylko opady czy temperatur\u0119, ale te\u017c np. silny wiatr, kt\u00f3ry potrafi momentalnie wych\u0142odzi\u0107 organizm.<\/p>\n\n\n\n Kolejna istotna rzecz, to orientacja w terenie. Trzeba wiedzie\u0107, gdzie si\u0119 idzie, jak mo\u017cna zawr\u00f3ci\u0107 i gdzie si\u0119 jest w danym momencie. Czyli zawsze wiedz, gdzie jeste\u015b!<\/p>\n\n\n\n O ile to mo\u017cliwe poznaj topografi\u0119 rejonu g\u00f3rskiego, w kt\u00f3rym w\u0119drujesz. Jest mn\u00f3stwo aplikacji nawigacyjnych, ale zawsze warto mie\u0107 ze sob\u0105 zwyk\u0142\u0105, analogow\u0105 map\u0119. Niekt\u00f3rzy zabieraj\u0105 te\u017c kompas.<\/p>\n\n\n\n I jeszcze jedna wa\u017cna rzecz. Zawsze zostawiajmy na dole wiadomo\u015b\u0107, gdzie si\u0119 wybieramy. Nawet kiedy wyruszamy z jakiego\u015b pensjonatu w Zakopanem i jest tam ksi\u0105\u017cka wyj\u015b\u0107, to koniecznie si\u0119 wpiszmy. M\u00f3wmy znajomym, rodzinie, gdzie planujemy wycieczk\u0119, o kt\u00f3rej chcemy wr\u00f3ci\u0107. A je\u015bli plany nam si\u0119 zmieni\u0105 w trakcie wyprawy, to mo\u017cemy zadzwoni\u0107 i zawiadomi\u0107 w jakim kierunku si\u0119 poruszamy. Jest to bardzo wa\u017cne w przypadku, gdy trzeba powzi\u0105\u0107 akcj\u0119 ratunkow\u0105 – takie wiadomo\u015bci bardzo u\u0142atwiaj\u0105 i przy\u015bpieszaj\u0105 pomoc.<\/p>\n\n\n\n Na koniec chcia\u0142bym zapyta\u0107 Ksi\u0119dza o najbli\u017csze plany g\u00f3rskie.<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n Plany tradycyjnie, jak co roku w Chamonix. Wybieram si\u0119 tam latem, bo zim\u0105 si\u0119 nie wspinam. Zim\u0105 czasem je\u017cd\u017c\u0119 na narty, pr\u00f3bowa\u0142em te\u017c skitur\u00f3w, ale generalnie wspinam si\u0119 latem.<\/p>\n\n\n\n Planuj\u0119 wspinaczki czysto skalne, ale te\u017c w terenie mikstowym, czyli skalno-lodowym, i chcia\u0142bym te\u017c przej\u015b\u0107 jak\u0105\u015b gra\u0144, bo bardzo lubi\u0119 wspinaczki grani\u0105.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Rozmawia\u0142 \u0141ukasz Witkiewicz<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Ks. dr hab. Maciej Ba\u0142a, prof. ucz.<\/strong> dziekan Wydzia\u0142u Filozofii Chrze\u015bcija\u0144skiej UKSW od 2020 r. Od wielu lat zajmuje si\u0119 dydaktyk\u0105 filozofii, autor podr\u0119cznik\u00f3w i ponad 100 publikacji naukowych. Tw\u00f3rca Akademii M\u0142odego Filozofa. Cz\u0142onek Soci\u00e9t\u00e9 Francophone de Philosophie de la Religion, Conf\u00e9rence Mondiale des Institutions Universitaires Catholiques de Philosophie, Pomorskiego Towarzystwa Filozoficzno-Teologicznego oraz Stowarzyszenia Nauczycieli Filozofii. Taternik i alpinista.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" – Ca\u0142a filozofia zrodzi\u0142a si\u0119 z pewnego zdziwienia. I wydaje mi si\u0119, \u017ce to jest pewien element, kt\u00f3ry powtarza si\u0119 dzisiaj. Kiedy wielu ludzi szuka dzisiaj pewnych do\u015bwiadcze\u0144 duchowych w\u0142a\u015bnie w kontakcie z przyrod\u0105, to wydaje mi si\u0119, \u017ce odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do tego fundamentalnego do\u015bwiadczenia przekraczania czego\u015b \u2013 m\u00f3wi ks. dr hab. Maciej Ba\u0142a, prof. […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":50711,"parent":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"kategorie_badania_i_nauka":[],"class_list":["post-50714","badania_i_nauka","type-badania_i_nauka","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/50714","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka"}],"about":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/badania_i_nauka"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/50714\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":50715,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/50714\/revisions\/50715"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/50711"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50714"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategorie_badania_i_nauka","embeddable":true,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategorie_badania_i_nauka?post=50714"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/uksw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/MB_10.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/uksw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/MB_01.jpg\")
Ale potraktujmy rosyjskiego barda jako dysydenta \u2013 \u00f3wczesny system za nim nie przepada\u0142.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Gdy z dnia na dzie\u0144 si\u0119 zjawi kto\u015b,
Kto w zasadzie ni brat ni swat –
Nie s\u0105d\u017a z oczu i nie wr\u00f3\u017c z kart,
Co naprawd\u0119 jest wart<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n
Tam uwa\u017cnie na\u0144 sp\u00f3jrz i ju\u017c
B\u0119dziesz wiedzia\u0142, czy zuch tw\u00f3j druh
Poznasz, jaki w nim duch<\/em>
Kapitalnie to brzmi w oryginale.<\/strong> Ale moje pytanie dotyczy g\u00f3rskich przyja\u017ani i relacji.<\/strong> Czy g\u00f3ry weryfikuj\u0105 ludzi i czy mog\u0105 zwi\u0105za\u0107 jak lin\u0105 na ca\u0142e \u017cycie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/uksw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/MB_06.jpg\")
Ca\u0142a filozofia zrodzi\u0142a si\u0119 z pewnego zdziwienia. I wydaje mi si\u0119, \u017ce to jest pewien element, kt\u00f3ry powtarza si\u0119 dzisiaj. Kiedy wielu ludzi szuka dzisiaj pewnych do\u015bwiadcze\u0144 duchowych w\u0142a\u015bnie w kontakcie z przyrod\u0105, to wydaje mi si\u0119, \u017ce odwo\u0142uj\u0105 si\u0119 do tego fundamentalnego do\u015bwiadczenia przekraczania czego\u015b.<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/uksw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/MB_05.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/uksw.edu.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/MB_08.jpg\")