{"id":58965,"date":"2025-09-28T15:14:10","date_gmt":"2025-09-28T14:14:10","guid":{"rendered":"https:\/\/uksw.edu.pl\/?post_type=badania_i_nauka&p=58965"},"modified":"2025-09-28T15:25:12","modified_gmt":"2025-09-28T14:25:12","slug":"przelomowe-odkrycie-z-udzialem-prof-wieslawa-m-macka-z-instytutu-nauk-fizycznych-uksw","status":"publish","type":"badania_i_nauka","link":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/badania-i-nauka\/przelomowe-odkrycie-z-udzialem-prof-wieslawa-m-macka-z-instytutu-nauk-fizycznych-uksw\/","title":{"rendered":"Prze\u0142omowe odkrycie z udzia\u0142em prof. Wies\u0142awa M. Macka z Instytutu Nauk Fizycznych UKSW"},"content":{"rendered":"\n

Mechanizm odpowiedzialny za turbulencj\u0119 magnetyczn\u0105 w przestrzeni kosmicznej wok\u00f3\u0142 Ziemi zosta\u0142 odkryty przez naukowc\u00f3w z Centrum Bada\u0144 Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk, Uniwersytetu Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego oraz ameryka\u0144skiego Southwest Research Institute w San Antonio.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Turbulencje kosmiczne to temat fascynuj\u0105cy, bo dotycz\u0105 proces\u00f3w zachodz\u0105cych wok\u00f3\u0142 Ziemi. \u2013 Oczekujemy, \u017ce nasze badania przyczyni\u0105 si\u0119 do zrozumienia mechanizm\u00f3w zwi\u0105zanych z pogod\u0105 kosmiczn\u0105. Ta tzw. pogoda kosmiczna wp\u0142ywa m.in. na dzia\u0142anie satelit\u00f3w i system\u00f3w komunikacyjnych. Rozumienie turbulencji w przestrzeni kosmicznej mo\u017ce mie\u0107 istotne znaczenie dla naszej cywilizacji \u2013 m\u00f3wi prof. Wies\u0142aw M. Macek z Instytutu Nauk Fizycznych UKSW, kt\u00f3ry kieruje obecnie projektem Narodowego Centrum Nauki OPUS-21 pt. \u201e<\/em>Turbulencja i rekoneksja magnetyczna w \u015brodowisku kosmicznym Ziemi\u201d<\/em>. Liderem projektu jest UKSW, za\u015b partnerem Centrum Bada\u0144 Kosmicznych PAN. Zagadnieniu turbulencji kosmicznej po\u015bwi\u0119cony zosta\u0142 doktorat Dariusza W\u00f3jcika, stypendysty programu i uczestnika Szko\u0142y Doktorskiej GeoPlanet<\/em> (CBK PAN), napisany pod kierunkiem prof. Wies\u0142awa M. Macka.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Sonda kosmiczna MMS (Magnetospheric Multiscale Mission-Magnetosferyczna Misja Wieloskalowa), przechodz\u0105c\u0105 przez plazm\u0119 kosmiczn\u0105. \u0179r\u00f3d\u0142o: NASA<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Turbulencja, cho\u0107 badana od dziesi\u0119cioleci, pozostaje jednym z najwi\u0119kszych nierozwi\u0105zanych problem\u00f3w nauk przyrodniczych. Jak podkre\u015bla prof. Wies\u0142aw M. Macek, zar\u00f3wno wiatr s\u0142oneczny, jak i magnetosfera mog\u0105 by\u0107 traktowane jako naturalne laboratoria do bada\u0144 nad turbulencj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Najnowsze odkrycia naukowc\u00f3w przybli\u017caj\u0105 nas do lepszego zrozumienia, jak energia rozprasza si\u0119 w kosmosie. W oparciu o unikatow\u0105 misj\u0119 kosmiczn\u0105 MMS (Magnetospheric Multiscale Mission<\/em>) NASA, dostarczaj\u0105c\u0105 bezprecedensowych danych magnetometrycznych o rozdzielczo\u015bci milisekundowej, badacze uzyskali wyniki dotycz\u0105ce proces\u00f3w w turbulencji plazmy kosmicznej w bardzo ma\u0142ych skalach kinetycznych. S\u0105 to skale por\u00f3wnywalne z rozmiarami orbit poszczeg\u00f3lnych cz\u0105stek na\u0142adowanych tworz\u0105cych plazm\u0119 kosmiczn\u0105, w kt\u00f3rych nale\u017cy stosowa\u0107 teori\u0119 kinetyczn\u0105 zamiast klasycznej teorii p\u0142yn\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Wyniki te zosta\u0142y niedawno opublikowane w czo\u0142owych mi\u0119dzynarodowych czasopismach naukowych. Nowe polsko-ameryka\u0144skie badania dowodz\u0105, \u017ce turbulencja magnetyczna w plazmie bliskiej Ziemi wykazuje w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 typow\u0105 dla proces\u00f3w Markowa. Charakteryzuj\u0105 si\u0119 one tym, \u017ce przysz\u0142o\u015b\u0107 procesu zale\u017cy wy\u0142\u0105cznie od jego obecnego stanu, a nie od historii, kt\u00f3ra do niego doprowadzi\u0142a. \u201eBezpami\u0119ciowa\u201d w\u0142a\u015bciwo\u015b\u0107 takich proces\u00f3w mo\u017ce mie\u0107 znaczenie tak\u017ce w naszym codziennym \u017cyciu. Na przyk\u0142ad, gdyby pogoda dzisiejsza zale\u017ca\u0142a jedynie od stanu atmosfery z dnia wczorajszego, umo\u017cliwi\u0142oby to lepsze statystyczne prognozowanie pogody na jutro.<\/p>\n\n\n\n

Paradoksalnie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce turbulencja zwi\u0105zana z zawirowaniami pola magnetycznego w os\u0142onie magnetosfery Ziemi (patrz rys.) w bardzo ma\u0142ych skalach kosmicznych mo\u017ce by\u0107 nawet mniej skomplikowana ni\u017c turbulencja atmosferyczna.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ochronne \u015brodowisko magnetyczne Ziemi, magnetosfera (na niebiesko), odchyla nadd\u017awi\u0119kowy strumie\u0144 na\u0142adowanych cz\u0105stek ze S\u0142o\u0144ca, czyli wiatr s\u0142oneczny. Gdy wiatr s\u0142oneczny op\u0142ywa magnetosfer\u0119, tworzy wysoce turbulentn\u0105 warstw\u0119 graniczn\u0105 \u2013 os\u0142on\u0119 magnetyczn\u0105 (pomara\u0144czowe wiry). Naukowcy badaj\u0105 ten burzliwy obszar, aby lepiej zrozumie\u0107 nasze dynamiczne \u015brodowisko kosmiczne (ilustracja: NASA\u2019s Goddard Space Flight Center \/ Mary Pat Hrybyk-Keith).<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wi\u0119cej o wybitnym odkryciu:<\/p>\n\n\n\n

\ud83c\udfa7 https:\/\/podcasty.polskieradio.pl\/jedynka\/podcasty\/eureka,690\/odcinek\/uniwersyteckie-miasteczko-naukowe-w-katowicach-wizyta-w-centrum-nauki-keplera-magnetyczne-turbulencje-w-przestrzeni-kosmicznej-wokol-ziemi-zaprasza-j-domoradzki,3a06056f-5576-4e26-8569-761e998820fc<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mechanizm odpowiedzialny za turbulencj\u0119 magnetyczn\u0105 w przestrzeni kosmicznej wok\u00f3\u0142 Ziemi zosta\u0142 odkryty przez naukowc\u00f3w z Centrum Bada\u0144 Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk, Uniwersytetu Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego oraz ameryka\u0144skiego Southwest Research Institute w San Antonio. Turbulencje kosmiczne to temat fascynuj\u0105cy, bo dotycz\u0105 proces\u00f3w zachodz\u0105cych wok\u00f3\u0142 Ziemi. \u2013 Oczekujemy, \u017ce nasze badania przyczyni\u0105 si\u0119 do zrozumienia mechanizm\u00f3w zwi\u0105zanych […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":58970,"parent":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"kategorie_badania_i_nauka":[],"class_list":["post-58965","badania_i_nauka","type-badania_i_nauka","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/58965","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka"}],"about":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/badania_i_nauka"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/58965\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58979,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/58965\/revisions\/58979"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/58970"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=58965"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategorie_badania_i_nauka","embeddable":true,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategorie_badania_i_nauka?post=58965"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}