{"id":67574,"date":"2026-04-29T08:37:39","date_gmt":"2026-04-29T07:37:39","guid":{"rendered":"https:\/\/uksw.edu.pl\/?post_type=badania_i_nauka&p=67574"},"modified":"2026-04-29T08:40:39","modified_gmt":"2026-04-29T07:40:39","slug":"wladcy-polski-i-litwy-w-bialowiezy-wystawa-na-uksw","status":"publish","type":"badania_i_nauka","link":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/badania-i-nauka\/wladcy-polski-i-litwy-w-bialowiezy-wystawa-na-uksw\/","title":{"rendered":"W\u0142adcy Polski i Litwy w Bia\u0142owie\u017cy. Wystawa na UKSW"},"content":{"rendered":"\n

Wystaw\u0119 \u201eZ Krakowa, Wilna i Warszawy do Bia\u0142owie\u017cy. Polowania i \u0142owy kr\u00f3l\u00f3w Polski i wielkich ksi\u0105\u017c\u0105t Litwy\u201d, po\u015bwi\u0119con\u0105 odkrywaniu historii w\u0142adc\u00f3w mo\u017cna obejrze\u0107 na Wydziale Nauk Historycznych UKSW.<\/h2>\n\n\n\n

Wystawa jest cz\u0119\u015bci\u0105 projektu badawczego pt. \u201eDziedzictwo Waz\u00f3w w Bia\u0142owie\u017cy (tajemnica pa\u0142acowych d\u0119b\u00f3w) realizowanego na uczelni przez Fundacj\u0119 Rozwoju UKSW.<\/p>\n\n\n\n

11 w\u0142adc\u00f3w Polski i Litwy bywa\u0142o w Bia\u0142owie\u017cy i Puszczy Bia\u0142owieskiej, naukowcy potwierdzili 100 kr\u00f3lewskich i ksi\u0105\u017c\u0119cych odwiedzin wielkiej puszczy, przez kt\u00f3r\u0105 prowadzi\u0142 szlak z Krakowa do Wilna i z Wilna do Warszawy. Zbadali r\u00f3wnie\u017c teren obecnego Parku Pa\u0142acowego w Bia\u0142owie\u017cy, gdzie odnale\u017ali pozosta\u0142o\u015bci za\u0142o\u017cenia dworskiego z czas\u00f3w Waz\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
dr hab. Anna Fidelus, prof. ucz.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Go\u015bci wystawy na UKSW w imieniu ks. prof. Ryszarda Czekalskiego, rektora uczelni przywita\u0142a dr hab. Anna Fidelus, prof. ucz., prorektor ds. studenckich i kszta\u0142cenia. Podkre\u015bli\u0142a, \u017ce wystawa jest wa\u017cna z punktu widzenia dziedzictwa kulturowego zar\u00f3wno Polski jak i Litwy.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Instytut Archeologii szeroko podejmuje wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z o\u015brodkami naukowymi z zagranicy. Uniwersytet jest aktywny na polu dydaktycznym, ale te\u017c na polu estetyki, czego dowodem jest ta pi\u0119kna wystawa \u2013 podkre\u015bli\u0142a Prorektor.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
ks. prof. dr hab. Wies\u0142aw Graczyk<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ks. prof. dr. hab. Waldemar Graczyk, dziekan Wydzia\u0142u Nauk Historycznych i kierownik katedry Historii \u015aredniowiecznej UKSW, pogratulowa\u0142 dr Joannie Wawrzeniuk z Instytutu Archeologii UKSW, kt\u00f3ra pe\u0142ni obowi\u0105zki kierownika projektu i prof. dr hab. Bogumile J\u0119drzejewskiej z Instytutu Biologii Ssak\u00f3w Polskiej Akademii Nauk w Bia\u0142owie\u017cy, wsp\u00f3\u0142autorce wystawy od kilkudziesi\u0119ciu lat zajmuj\u0105cej si\u0119 mi\u0119dzy innymi histori\u0105 Puszczy Bia\u0142owieskiej. <\/p>\n\n\n\n

\u2013 Przyrodniczo Puszcza jest jednym z najpi\u0119kniejszych miejsc w Polsce. Kiedy my\u015bla\u0142em o tym kr\u00f3lewskim szlaku z Krakowa do Wilna przez Bia\u0142owie\u017c\u0119, zda\u0142em sobie spraw\u0119, \u017ce wi\u00f3d\u0142 on przez nasze Mazowsze. Trasa w\u0119dr\u00f3wki kr\u00f3l\u00f3w wiod\u0142a przez Brok, w kt\u00f3rym do po\u0142. XVIII wieku w pi\u0119knym zameczku biskup\u00f3w p\u0142ockich, zatrzymywali si\u0119 kr\u00f3lowie \u2013 przypomnia\u0142 dziekan Wydzia\u0142u Nauk Historycznych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Podczas wyk\u0142adu o w\u0142adcach Polski i Litwy w Bia\u0142owie\u017cy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Rekordzist\u0105 i wielkim mi\u0142o\u015bnikiem Puszczy Bia\u0142owieskiej by\u0142 W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o, kt\u00f3ry polowa\u0142 i wypoczywa\u0142 tu a\u017c 40 razy. Z wystawy na Wydziale Nauk Historycznych UKSW dowiadujemy si\u0119, \u017ce od 1589 roku Puszcza Bia\u0142owieska znajduje si\u0119 w wielkoksi\u0105\u017c\u0119cych a nast\u0119pnie kr\u00f3lewskich dobrach sto\u0142owych. Naukowcy datuj\u0105, \u017ce ochrona prawna Puszczy Bia\u0142owieskiej w latach 1386 do 1796, to ewenement na skal\u0119 europejsk\u0105 i zas\u0142uga naszych w\u0142adc\u00f3w \u2013 relacjonowa\u0142y badaczki.<\/p>\n\n\n\n

W 1639 r. powsta\u0142a \u201eOrdynacja puszczy le\u015bnictwa bia\u0142owieskiego\u201d gdzie regulowany jest spos\u00f3b ochrony puszczy. Przez 400 lat w\u0142\u0105czano miejscow\u0105 ludno\u015b\u0107 w dzia\u0142ania ochronne, \u0142owiectwo, le\u015bnictwo i stra\u017c Puszczy Bia\u0142owieskiej. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
dr Joanna Wawrzeniuk<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Dr Joanna Wawrzeniuk zaprezentowa\u0142a odkrycia naukowc\u00f3w z jednej z najstarszych osad kr\u00f3lewskich Puszczy w Bia\u0142owie\u017cy, gdzie do dzi\u015b w Parku Pa\u0142acowym rosn\u0105 pomnikowe d\u0119by. W tym miejscu sta\u0142 dw\u00f3r my\u015bliwski Waz\u00f3w, kt\u00f3ry na podstawie w\u0142asnych bada\u0144 geofizycznych, odkry\u0107 archeologicznych i historycznych rycin zwizualizowa\u0142 prof. Fabian Welc, dyrektor Instytutu Archeologii UKSW.<\/p>\n\n\n\n

\u2013 Zygmunt III Waza go\u015bci\u0142 na terenie Puszczy Bia\u0142owieskiej pi\u0119ciokrotnie, polowa\u0142, rz\u0105dzi\u0142 i rozkoszowa\u0142 si\u0119 puszcz\u0105. W latach 1594-1597 zbudowano za\u0142o\u017cenie dworskie w Nowej Bia\u0142owie\u017cy \u2013 podkre\u015bli\u0142a dr Joanna Wawrzeniuk.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Otwarcie wystawy po\u0142\u0105czone z wyk\u0142adem prof. dr hab. Bogumi\u0142y J\u0119drzejewskiej<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki projektowi odkryto pami\u0105tki zwi\u0105zane z kr\u00f3lami Polski: portret Zygmunta III Wazy z ko\u0144ca XVI w., kt\u00f3ry wisia\u0142 w kaplicy w Bia\u0142owie\u017cy, wiele mniejszych artefakt\u00f3w, a tak\u017ce doskonale zachowany ma\u0142y dzwon z odlanym zapisem Anno Domini 1661, obecnie w cerkwi na bia\u0142owieskim cmentarzu. W czasach Jana III Sobieskiego, w 1683 r., Bia\u0142owie\u017ca liczy\u0142a 6 rodzin w\u0142o\u015bcia\u0144skich. \u0179r\u00f3d\u0142a wskazuj\u0105, \u017ce dw\u00f3r m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 zniszczony w czasie III Wojny P\u00f3\u0142nocnej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Studenci wys\u0142uchali wyk\u0142adu z wielkim zainteresowaniem<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

XIX i XX wiek dla Puszczy Bia\u0142owieskiej by\u0142 okresem wielkich zniszcze\u0144 i eksploatacji. Jednak od 2017 r. sko\u0144czy\u0142a si\u0119 wycinka drzew i ca\u0142y czas trwaj\u0105 prace maj\u0105ce na celu odtworzenie drzewostanu. W miejscu pa\u0142acu carskiego znajduje si\u0119 dzi\u015b siedziba dyrekcji Bia\u0142owieskiego Parku Narodowego.<\/p>\n\n\n\n

Ks. dr. hab. Maciej Ba\u0142a, prof. ucz. z Fundacji Rozwoju Uniwersytetu Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego w Warszawie pogratulowa\u0142 projektu autorkom i wyrazi\u0142 rado\u015b\u0107, \u017ce Fundacja mog\u0142a wesprze\u0107 tak ciekawe i wa\u017cne dla kulturowej to\u017csamo\u015bci badania.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ks. dr. hab. Maciej Ba\u0142a, prof. ucz.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u2013 Ta fundacja zosta\u0142a powo\u0142ana, aby ludzie zwi\u0105zani z uczelni\u0105 mogli zrealizowa\u0107 ambitne cele projektowe. W Bia\u0142owie\u017cy s\u0105 \u015blady polskich kr\u00f3l\u00f3w. Fundacja s\u0142u\u017cy naszemu Uniwersytetowi i dzi\u0119kuj\u0119, \u017ce wybra\u0142y Panie w\u0142a\u015bnie nasz\u0105 fundacj\u0119 – doda\u0142 ks. dr hab. Maciej Ba\u0142a, prof. ucz.<\/p>\n\n\n\n

Puszcza Bia\u0142owieska, kt\u00f3ra le\u017cy obecnie na terenie Polski i Bia\u0142orusi, wynosi 1500 km2<\/sup>  i nale\u017cy do ostatnich zachowanych las\u00f3w pierwotnych w Europie. Najstarsze d\u0119by puszczy pierwotnej licz\u0105 600 lat, a odtworzona wysi\u0142kiem naukowc\u00f3w populacja \u017cubra liczy 850 osobnik\u00f3w. Od 2014 ca\u0142a Puszcza Bia\u0142owieska jest wpisana na List\u0119 \u015awiatowego Dziedzictwa UNESCO.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Prezentacja szlak\u00f3w kr\u00f3lewskich przez Puszcz\u0119 Bia\u0142owiesk\u0105<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wystawa \u201eZ Krakowa, Wilna i Warszawy do Bia\u0142owie\u017cy. Podr\u00f3\u017ce i \u0142owy kr\u00f3l\u00f3w Polski i wielkich ksi\u0105\u017c\u0105t Litwy\u201d by\u0142a wcze\u015bniej pokazywana w Muzeum Niepo\u0142omickim, w Muzeum Narodowym \u2013 Pa\u0142acu Wielkich ksi\u0105\u017c\u0105t Litewskich w Wilnie, w Dyrekcji i Muzeum Bia\u0142owieskiego Parku Narodowego w Bia\u0142owie\u017cy oraz w Muzeum Pa\u0142acu Kr\u00f3la Jana III Sobieskiego w Wilanowie.<\/p>\n\n\n\n

Zaprezentowana wystawa jest cz\u0119\u015bci\u0105 projektu: \u201eDziedzictwo Waz\u00f3w w Bia\u0142owie\u017cy (tajemnica pa\u0142acowych d\u0119b\u00f3w). Projekt powsta\u0142 w ramach programu Nauka dla Spo\u0142ecze\u0144stwa II, finansowanego ze \u015brodk\u00f3w Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wy\u017cszego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wystaw\u0119 \u201eZ Krakowa, Wilna i Warszawy do Bia\u0142owie\u017cy. Polowania i \u0142owy kr\u00f3l\u00f3w Polski i wielkich ksi\u0105\u017c\u0105t Litwy\u201d, po\u015bwi\u0119con\u0105 odkrywaniu historii w\u0142adc\u00f3w mo\u017cna obejrze\u0107 na Wydziale Nauk Historycznych UKSW. Wystawa jest cz\u0119\u015bci\u0105 projektu badawczego pt. \u201eDziedzictwo Waz\u00f3w w Bia\u0142owie\u017cy (tajemnica pa\u0142acowych d\u0119b\u00f3w) realizowanego na uczelni przez Fundacj\u0119 Rozwoju UKSW. 11 w\u0142adc\u00f3w Polski i Litwy bywa\u0142o w […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":67561,"parent":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"kategorie_badania_i_nauka":[7,65],"class_list":["post-67574","badania_i_nauka","type-badania_i_nauka","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","kategorie_badania_i_nauka-projekty","kategorie_badania_i_nauka-osiagniecia"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/67574","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka"}],"about":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/badania_i_nauka"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/67574\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67581,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/67574\/revisions\/67581"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/67561"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67574"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategorie_badania_i_nauka","embeddable":true,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategorie_badania_i_nauka?post=67574"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}