{"id":72952,"date":"2026-09-21T10:50:53","date_gmt":"2026-09-21T09:50:53","guid":{"rendered":"https:\/\/uksw.edu.pl\/?post_type=badania_i_nauka&p=72952"},"modified":"2026-09-29T10:01:33","modified_gmt":"2026-09-29T09:01:33","slug":"naukowcy-z-instytutu-historii-uksw-rozpoczynaja-prace-dokumentacyjne-na-wilenskim-antokolu","status":"publish","type":"badania_i_nauka","link":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/badania-i-nauka\/naukowcy-z-instytutu-historii-uksw-rozpoczynaja-prace-dokumentacyjne-na-wilenskim-antokolu\/","title":{"rendered":"Historycy sztuki z UKSW na wile\u0144skim Antokolu"},"content":{"rendered":"\n

Na pozostaj\u0105cym w cieniu s\u0142ynnej Rossy, wile\u0144skim cmentarzu parafii \u015bwi\u0119tych Piotra i Paw\u0142a nazywanym Cmentarzem S\u0142onecznym, rozpoczyna si\u0119 24 wrze\u015bnia wielka akcja dokumentacyjna, podczas kt\u00f3rej zinwentaryzowanych zostanie co najmniej 300 obiekt\u00f3w zwi\u0105zanych z polskim dziedzictwem kulturowym.<\/h2>\n\n\n\n

Projekt \u201eDokumentacja cmentarzy parafii \u015b\u015b. Piotra i Paw\u0142a na Antokolu w Wilnie\u201d realizuje Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego w Warszawie. Zadanie otrzyma\u0142o wsparcie w ramach programu Instytutu Polonika \u201ePolskie dziedzictwo kulturowe za granic\u0105 \u2013 wolontariat. Edycja 2026\u201d. Projekt jest realizowany we wsp\u00f3\u0142pracy z wile\u0144skim Spo\u0142ecznym Komitetem Opieki nad Star\u0105 Ross\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Brama prowadz\u0105ca na cmentarz parafii \u015b\u015b. Piotra i Paw\u0142a na wile\u0144skim Antokolu<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Prace terenowe b\u0119d\u0105 prowadzone od 24 do 30 wrze\u015bnia 2026 r. na cmentarzu parafialnym \u015b\u015b. Piotra i Paw\u0142a, nazywanym Cmentarzem S\u0142onecznym (Saul\u0117s kapin\u0117s), oraz przy zachowanych obiektach dawnego cmentarza przyko\u015bcielnego, znajduj\u0105cych si\u0119 w obr\u0119bie ogrodzenia ko\u015bcio\u0142a \u015b\u015b. Piotra i Paw\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Cmentarz S\u0142oneczny, za\u0142o\u017cony na pocz\u0105tku XIX wieku, nale\u017cy do najcenniejszych historycznych nekropolii Wilna. Pozostaje jednak znacznie s\u0142abiej rozpoznany i udokumentowany ni\u017c cmentarz na Rossie. Jest \u015bwiadectwem przenikania si\u0119 polskiej i litewskiej tradycji kulturowej oraz materialnym \u015bladem wsp\u00f3lnego dziedzictwa dawnej Rzeczypospolitej.<\/p>\n\n\n\n

Na cmentarzu zachowa\u0142y si\u0119 nagrobki i kaplice grobowe mi\u0119dzy innymi rodzin Ogi\u0144skich, Zawisz\u00f3w, Meysztowicz\u00f3w i Sidorowicz\u00f3w. Reprezentuj\u0105 one r\u00f3\u017cnorodne nurty sztuki sepulkralnej: od klasycyzmu, przez historyzm, po neogotyk. Inskrypcje w j\u0119zykach polskim,\u0142aci\u0144skim i litewskim przechowuj\u0105 informacje o dawnych mieszka\u0144cach Wilna, historii miejscowych rodzin oraz polskiej spo\u0142eczno\u015bci miasta.<\/p>\n\n\n\n

W ci\u0105gu siedmiu dni zesp\u00f3\u0142 przygotuje co najmniej 280 kart dokumentacyjnych nagrobk\u00f3w, pomnik\u00f3w, tablic, inskrypcji i innych form upami\u0119tnienia. Ka\u017cdy obiekt zostanie sfotografowany i zlokalizowany. Dokumentacja obejmie r\u00f3wnie\u017c odczyt inskrypcji, opis formy, materia\u0142u i ikonografii oraz wst\u0119pn\u0105 ocen\u0119 stanu zachowania. Powstanie tak\u017ce plan cmentarza ze wskazaniem po\u0142o\u017cenia zinwentaryzowanych zabytk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\n

– Ka\u017cda zatarta inskrypcja oznacza utrat\u0119 fragmentu historii konkretnej osoby, rodziny i ca\u0142ego miasta. Dokumentacja nie zast\u0105pi konserwacji, ale pozwala zachowa\u0107 informacje, kt\u00f3re mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 podstaw\u0105 przysz\u0142ych bada\u0144 i prac ochronnych – m\u00f3wi dr Bart\u0142omiej Gutowski z Instytutu Historii Sztuki UKSW, wsp\u00f3\u0142autor projektu.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n

Prace b\u0119d\u0105 mia\u0142y charakter dokumentacyjny. Ich celem jest utrwalenie wiedzy o obiektach nara\u017conych na degradacj\u0119, uszkodzenia materia\u0142u i stopniow\u0105 utrat\u0119 czytelno\u015bci napis\u00f3w. Zgromadzone informacje b\u0119d\u0105 mog\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 badaczom, konserwatorom, genealogom, instytucjom kultury oraz rodzinom os\u00f3b pochowanych na Antokolu.<\/p>\n\n\n\n

Zesp\u00f3\u0142 projektu utworz\u0105 wolontariusze \u2013 studenci, absolwenci i pracownicy Instytutu Historii Sztuki UKSW. Opiek\u0119 merytoryczn\u0105 nad pracami sprawowa\u0107 b\u0119d\u0105 prof. Anna Sylwia Czy\u017c i dr Bart\u0142omiej Gutowski, wsp\u00f3\u0142autorzy podr\u0119cznika po\u015bwi\u0119conego inwentaryzacji polskich cmentarzy poza granicami kraju, wydanego przez Instytut Polonika.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wile\u0144ski Cmentarz S\u0142oneczny<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Po zako\u0144czeniu i opracowaniu inwentaryzacji materia\u0142y zostan\u0105 przekazane Instytutowi Polonika i przygotowane do udost\u0119pnienia w portalu Baza Polonika (www.baza.polonika.pl<\/a>) . Dzi\u0119ki temu wiedza o zabytkach Antokola zostanie w\u0142\u0105czona do og\u00f3lnodost\u0119pnego, cyfrowego zasobu dokumentuj\u0105cego polskie dziedzictwo kulturowe za granic\u0105.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na pozostaj\u0105cym w cieniu s\u0142ynnej Rossy, wile\u0144skim cmentarzu parafii \u015bwi\u0119tych Piotra i Paw\u0142a nazywanym Cmentarzem S\u0142onecznym, rozpoczyna si\u0119 24 wrze\u015bnia wielka akcja dokumentacyjna, podczas kt\u00f3rej zinwentaryzowanych zostanie co najmniej 300 obiekt\u00f3w zwi\u0105zanych z polskim dziedzictwem kulturowym. Projekt \u201eDokumentacja cmentarzy parafii \u015b\u015b. Piotra i Paw\u0142a na Antokolu w Wilnie\u201d realizuje Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Kardyna\u0142a Stefana Wyszy\u0144skiego […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":72958,"parent":0,"menu_order":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"kategorie_badania_i_nauka":[7],"class_list":["post-72952","badania_i_nauka","type-badania_i_nauka","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","kategorie_badania_i_nauka-projekty"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/72952","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka"}],"about":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/badania_i_nauka"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/72952\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":73194,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/badania_i_nauka\/72952\/revisions\/73194"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/72958"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=72952"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kategorie_badania_i_nauka","embeddable":true,"href":"https:\/\/uksw.edu.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/kategorie_badania_i_nauka?post=72952"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}