Konferencja Europejskiego Towarzystwa Socjologicznego z udziałem naukowców z UKSW

17. Konferencja European Sociological Association (ESA), odbywająca się pod hasłem Strengthening Democracies: Social Action, Solidarity, and Sustainable Futures, zgromadziła około 3800 uczestników z 68 krajów.

Przez cztery dni dyskutowano o demokracji, migracjach, nierównościach, przemianach religijności, kulturze, nowych technologiach i innych zjawiskach, które zmieniają współczesne społeczeństwa.

UKSW był jedną z uczelni współtworzących lokalny komitet organizacyjny konferencji. Jak podkreśla dr hab. Rafał Wiśniewski, prof. ucz., członek Local Organising Committee, udział Uniwersytetu miał kilka wymiarów: organizacyjny, naukowy oraz studencko-doktorancki i wolontariacki. Naukowcy UKSW prezentowali wyniki swoich badań, uczestniczyli w przygotowaniu programu, a studenci i doktoranci współtworzyli zaplecze jednego z największych wydarzeń socjologicznych organizowanych dotąd w Polsce.

– ESA to prawdziwe święto socjologii. Można w ciągu kilku dni zorientować się, czym zajmują się badacze z różnych krajów, skonfrontować własne pomysły z tym, co dzieje się w światowej socjologii. To bardzo inspirujący czas. Po czterech dniach głowa naprawdę paruje – mówi dr Izabela Bukalska, wiceprzewodnicząca lokalnego komitetu organizacyjnego konferencji.

Od nowej duchowości po sztuczną inteligencję

Tematy wystąpień naukowców UKSW dobrze pokazują, jak szerokie jest dziś pole zainteresowań socjologii.

Mateusz Grzyb, Mikołaj Szołtysek i Wojciech Sadłoń w referacie Measuring New Spirituality in Europe Using Secondary Survey and Social Media Data zajęli się zjawiskiem nowej duchowości, trudnym do uchwycenia za pomocą tradycyjnych wskaźników religijności. Zaproponowali sposoby badania go poprzez ponowne wykorzystanie dużych międzynarodowych zbiorów danych oraz śladów cyfrowych pozostawianych w mediach społecznościowych.

W zupełnie inną sferę życia społecznego przeniósł uczestników referat Izabeli Bukalskiej z UKSW i Katarzyny Kalinowskiej z Uniwersytetu Civitas – Improvising Deloving: Performing the Troubles of Love in Impro Shows and Stand-up Comedy. Badaczki analizowały spektakle improwizowane i stand-up, pytając o to, jakie obrazy współczesnych relacji damsko-męskich powstają na scenie i o istotę samego procesu improwizacji.

Jeszcze inną granicę współczesnej kultury badała Weronika Jaworska z UKSW. W wystąpieniu Performing Creativity with Machines: Artistic Identity in the Age of Artificial Intelligence pytała, co dzieje się z tożsamością artysty, kiedy do procesu twórczego wkracza AI. Czy pozostaje ono narzędziem? Czy może być traktowane jako partner, a nawet współtwórca? Analiza wypowiedzi artystów pracujących z AI pokazała, że nowe technologie nie tylko zmieniają sposób tworzenia, lecz także zmuszają do ponownego przemyślenia pojęć autorstwa, kreatywności i ludzkiej sprawczości.

Socjologia wyszła z sal konferencyjnych

Jak zmienia się religijność w cyfrowym świecie? Co improwizowany żart mówi o współczesnej miłości? Czy sztuczna inteligencja może stać się współtwórcą dzieła? I czego o mieście można dowiedzieć się z pokładu łodzi płynącej Wisłą? Podczas 17. Konferencji Europejskiego Towarzystwa Socjologicznego naukowcy, doktoranci i studenci UKSW byli obecni nie tylko w salach konferencyjnych.

Szczególnym wkładem UKSW w program kongresu było współtworzenie wydarzeń, dzięki którym uczestnicy mogli potraktować samą Warszawę jak teren socjologicznych obserwacji.

Przygotowano spacery socjologiczne oraz rejsy po Wiśle, łączące poznawanie miasta z opowieścią o jego historii, przemianach społecznych, pamięci i sposobach korzystania z przestrzeni. W organizację programu włączyli się warszawscy varsavianiści, badacze i społecznicy, a także m.in. Dzielnica Wisła, związana z Zarządem Zieleni m.st. Warszawy. Dzielnica Wisła jest miejskim programem skupionym wokół warszawskiej rzeki i jej przyrodniczych, rekreacyjnych oraz społecznych funkcji.

Podczas rejsów uczestnicy mogli spojrzeć na Wisłę nie jak na granicę przecinającą Warszawę, ale jak na przestrzeń, która miasto współtworzy – ekologicznie, społecznie i kulturowo. Rozmawiano o zmieniających się funkcjach rzeki, rozwoju jej brzegów, żegludze oraz idei „Dzielnicy Wisła” jako nieformalnej dziewiętnastej dzielnicy stolicy.

Inne wydarzenia prowadziły uczestników przez mniej oczywiste warstwy miejskiej pamięci. Jeden ze spacerów, przygotowany przez dr. Łukasza Bukowieckiego, opowiadał o warszawskich muzeach, które zostały zaplanowane, lecz nigdy nie powstały. W programie znalazły się również spacery przygotowane we współpracy ze środowiskiem inicjatywy „Tu było, tu stało”, prowadzonej przez Stowarzyszenie Masław, od lat zajmującej się pamięcią o architekturze i zmieniającej się przestrzeni Warszawy.

W ten sposób miasto przestało być jedynie miejscem, w którym odbywała się konferencja. Samo stało się jej częścią- terenem obserwacji i rozmowy o pamięci, przestrzeni, naturze i zmianie społecznej.

Bezcenna pomoc wolontariuszy

Tak duża konferencja nie mogłaby się odbyć bez wolontariuszy. To oni byli często pierwszymi osobami, z którymi spotykali się zagraniczni uczestnicy: pomagali odnaleźć sale i właściwe miejsca, udzielali informacji, reagowali na nieprzewidziane sytuacje i wspierali organizatorów w codziennej logistyce wydarzenia.

Ich rola była jednak czymś więcej niż techniczną pomocą. Dla blisko 3800. uczestników byli również twarzą gospodarzy konferencji i – w bardzo konkretnym, codziennym sensie – polskiego środowiska akademickiego. Życzliwość i zaangażowanie wolontariuszy były wielokrotnie zauważane i doceniane przez uczestników kongresu.

Jednym z trojga koordynatorów wolontariatu był student UKSW Jan Malec.

– Sądziłem, że będę odpowiadał wyłącznie za wydawanie wolontariuszom posiłków i koordynowanie ich działań z komitetem organizacyjnym. Odpowiedzialność okazała się znacznie większa, wysiłki wolontariuszy zdwojone, a radość z nabytych kompetencji – nieopisana – wspomina.

Nad przygotowaniem i pracą wolontariuszy z ramienia UKSW czuwała również dr Olga Kotowska-Wójcik, pozostająca z nimi w stałym kontakcie przed konferencją i podczas jej trwania.

Dla studentów i doktorantów były to cztery intensywne dni pracy, ale zarazem możliwość zobaczenia od środka, jak funkcjonuje wielkie międzynarodowe wydarzenie naukowe.

Cztery dni, wiele twarzy socjologii

Przez cztery sierpniowe dni socjologia w Warszawie miała wiele twarzy. W jednej sali dyskutowano o demokracji i migracjach, w innej o religijności, sztucznej inteligencji czy więziach międzyludzkich. Potem socjologia wychodziła z sal konferencyjnych: na ulice miasta i nad Wisłę.

UKSW był obecny w każdej z tych przestrzeni – poprzez badania, współtworzenie programu i organizację kongresu oraz zaangażowanie studentów i doktorantów.

Bo socjologia zaczyna się od ciekawości świata. A przez te cztery dni w Warszawie było czego słuchać.