Zmarł Abp Józef Michalik

W 85. roku życia, 61. roku kapłaństwa i 39. roku biskupstwa, zmarł abp Józef Michalik, emerytowany arcybiskup archidiecezji przemyskiej obrządku łacińskiego, przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski w latach 2004–2014, doktor honoris causa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Abp Józef Michalik, zdj. Biuro Prasowe KEP

Śp. abp Józef Michalik w latach 1986–1993 był biskupem diecezjalnym zielonogórsko-gorzowski (do 1992 gorzowskim), a w latach 1993–2016 arcybiskupem metropolitą przemyskim. Pełnił funkcję wiceprzewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski (1999–2004), a następnie przez dwie kadencje przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski (2004–2014) i był wiceprzewodniczącym Rady Konferencji Episkopatów Europy (2011–2014).

Abp Józef Michalik urodził się w 1941 r. w Zambrowie (diec. łomżyńska), święcenia prezbiteratu przyjął 23 maja 1964 r. w Łomży. Święcenia biskupie otrzymał 16 października 1986 r. w bazylice św. Piotra w Rzymie z rąk Jana Pawła II. Został mianowany arcybiskupem 17 kwietnia 1993 r.  Jego dewizą biskupią były słowa: Numine Tuo Domine (Mocą Twoją Panie).

Po maturze w 1958 r. wstąpił do Diecezjalnego Seminarium Duchownego w Łomży. Święcenia kapłańskie przyjął w 1964 r. z rąk bp. Czesława Falkowskiego. Po rocznej pracy wikariusza w parafii Jelonki k. Ostrowi Mazowieckiej w 1965 r. został skierowany na studia z teologii dogmatycznej w Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie, które zakończył w 1969 r uzyskaniem tytułu licencjata. W tym samym roku wyjechał do Rzymu, by w Papieskim Uniwersytecie Świętego Tomasza z Akwinu (Angelicum) kontynuować studia, które ukończył w 1972 r. obroną pracy doktorskiej na temat: „Kościół i jego reforma według Andrzeja Frycza Modrzewskiego”. W trakcie rzymskich studiów był słuchaczem wykładów wielkich teologów: m.in. Karla Rahnera, Josepha Ratzingera i Yves’a Congara. W tym samym czasie rozpoczął studia w Akademii Archeologii Chrześcijańskiej, uczestnicząc w wykładach i wyprawach do katakumb i wykopalisk we Włoszech, Tunezji i Algierii. W Rzymie miał częsty kontakt z kard. Karolem Wojtyłą i prymasem Stefanem Wyszyńskim, co miało wielkie znaczenie dla jego formacji kapłańskiej. W 1973 r. powrócił do Polski i objął stanowisko wicekanclerza Kurii Biskupiej w Łomży oraz wykładowcy teologii dogmatycznej i homiletyki w tamtejszym Wyższym Seminarium Duchownym.

W 1978 r. został pełniącym obowiązki rektora Papieskiego Kolegium Polskiego w Rzymie, a po zatwierdzeniu nominacji przez Watykan, rektorem Kolegium Polskiego. W tym czasie zapraszał z wizytą i poznał wiele niezwykłych postaci Kościoła XX w., które wpłynęły na jego duchowość, m.in. brata Rogera, Matkę Teresę z Kalkuty, Chiarę Lubich, Jana Pawła II i wielu innych. To z Kolegium Polskiego na konklawe po śmierci papieża Pawła VI i Jana Pawła I wyjeżdżał kard. Karol Wojtyła.

W 1979 ks. Józef Michalik otrzymał od Jana Pawła II tytuł Prałata Honorowego Jego Świątobliwości. W tym samym roku, w czerwcu, wziął też udział w pierwszej papieskiej pielgrzymce do Polski. Z okazji 400. rocznicy istnienia Papieskiego Kolegium Polskiego w 1982 r., z inicjatywy ks. Józefa Michalika, studenci zamieszkujący dom zaczęli wydawać pismo „Colegium Polonorum”. W 1983 r. oficjalnie zaczęło działać założone w Rzymie z inicjatywy bpa P. Cordesa i ks. Józefa Michalika Międzynarodowe Centrum Młodzieży „San Lorenzo” pod patronatem św. Wawrzyńca i Piera Giorgia Frassatiego. Obaj, po decyzji Papieskiej Rady ds. Świeckich, stali się odpowiedzialni za przygotowanie w 1984 r. Spotkania Młodych z papieżem w Jubileuszowym Roku Odkupienia. Inicjatywa ta przerodziła się później w cykliczne światowe Dni Młodzieży. W tym też roku w papieskiej Radzie ds. Świeckich zostało wydzielone Biuro ds. Młodzieży, a ks. Józef Michalik mianowany został jego kierownikiem, stając się odpowiedzialnym za przygotowanie w marcu 1985 r. ogłoszonego przez ONZ Międzynarodowego Roku Młodzieży w Rzymie. Jako pierwszy szef Biura ds. Młodzieży podejmował różne inicjatywy związane z duszpasterstwem młodych.

W 1986 r. został mianowany przez Jana Pawła II biskupem gorzowskim, w tym samym roku w Bazylice św. Piotra w Rzymie otrzymał sakrę biskupią z rąk Ojca Świętego. Jako dynamiczny zarządca diecezji otworzył dom rekolekcyjny w Zielonej Górze, oddział Towarzystwa Pomocy im. Brata Alberta w Gorzowie, diecezjalny Ośrodek Rehabilitacyjno-Rekolekcyjny dla chorych i niepełnosprawnych w Strychach, zapoczątkował Diecezjalne Dni Młodych (1987), powołał Instytut Formacji Świeckich w Gorzowie Wielkopolskim, założył diecezjalne Radio Gorzów. Przygotował także koronację obrazu Matki Bożej Rokitniańskiej (1989) poprzedzoną dwuletnim programem duszpasterskim. Angażował się w społeczną kampanię przygotowującą nową inicjatywę ustawodawczą zmierzającą do zmiany ustawy dopuszczającej w Polsce aborcję.

W wyniku nowego podziału administracyjnego Kościoła w Polsce zatwierdzonego przez Jana Pawła II bullą Totus Poloniae populus 25 III 1992 diecezja gorzowska zmieniła nazwę na zielonogórsko-gorzowską z siedzibą w Zielonej Górze, a bp Józef Michalik został jej pierwszym biskupem.

Od 1993 r. jako arcybiskup metropolita przemyski, był organizatorem organizowanych w różnych miastach Archidiecezjalnych Dni Młodzieży, powołał Stowarzyszenia Rodzin Katolickich Archidiecezji Przemyskiej, coroczne Pielgrzymki Róż Różańcowych Archidiecezji Przemyskiej, zorganizował Pierwszy Kongres Rodziny, zwołał 29 Synod Archidiecezji Przemyskiej, powołał Akcję Katolicką Archidiecezji Przemyskiej, Eucharystyczny Ruch Młodych, diecezjalne radio Fara. Abp Józef Michalik otworzył pierwszą w archidiecezji stację opieki „Caritas” w Bolestraszycach. Zainicjował proces kanoniczny kandydatów na ołtarze, męczenników II wojny światowej, w tym między innymi rodziny Ulmów z Markowej, trwającą ponad rok Peregrynację Krzyża Papieskiego, który Jan Paweł II trzymał w dłoniach podczas swej ostatniej Drogi Krzyżowej w 2005 r.

Abp Józef Michalik wykazywał swoją aktywność także poza granicami diecezji, biorąc czynny udział w pracach na rzecz Kościoła w Polsce i Kościoła powszechnego, zasiadając w gremiach Episkopatu Polski i komisjach watykańskich. W latach 1986‑1996 pełnił funkcję Przewodniczącego Komisji ds. Duszpasterstwa Akademickiego; zastępcy przewodniczącego Komisji ds. Duszpasterstwa Ogólnego i Komisji ds. Duszpasterstwa Świeckich; przewodniczącego Komisji ds. Konstytucji RP oraz Komisji ds. Akcji Katolickiej. Od 1989 r. był konsultorem Papieskiej Rady ds. Świeckich; członkiem watykańskiej Kongregacji ds. Biskupów, a także członkiem Papieskiej Rady ds. Dialogu z Niewierzącymi. Kierował też pracami Komisji Konferencji Episkopatu Polski ds. Polonii i Polaków za Granicą. W 1991 r. został mianowany przez Jana Pawła II członkiem grupy roboczej przy Sekretariacie Synodu Biskupów Europy. W 1994 r. został wybrany przewodniczącym Komisji ds. Laikatu w Radzie Konferencji Episkopatów Europy.

W 1999 r. powierzono mu funkcję wiceprzewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski, a 18 III 2004 został wybrany przewodniczącym Konferencji Episkopatu Polski. Funkcję tę pełnił przez dwie kadencje, do 12 III 2014. W latach 2011‑2014 był wiceprzewodniczącym Rady Konferencji Episkopatów Europy. Od 2016 r. pełni funkcję referenta ds. Biskupów Emerytów w polskim Episkopacie.

Abp Michalik przeszedł do historii jako promotor idei pojednania narodu polskiego z sąsiadującymi narodami. Metropolita przemyski jest autorem licznych publikacji kaznodziejskich, listów pasterskich, artykułów i felietonów, ukazujących obraz pasterskiego nauczania w sytuacji społecznopolitycznej i rodzących się problemów moralnych Kościoła w Polsce na przełomie XX i XXI w.

W dniach 8-9 maja 2026 r., w Bazylice Archikatedralnej w Przemyślu odbędą się uroczystości pogrzebowe abp. Józefa Michalika.

W piątek, 8 maja 2026 r., eksporta rozpocznie się o godz. 14:00 procesją z Domu Biskupiego do Archikatedry Przemyskiej, gdzie o godz. 15:00 będzie sprawowana Eucharystia żałobna.

Pogrzeb odbędzie się w sobotę, 9 maja 2026 r., o godz. 11:00 w Bazylice Archikatedralnej w Przemyślu, a po Eucharystii ciało abp. Józefa Michalika spocznie w podziemiach Archikatedry.