Projekty„Dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze Puszczy Białowieskiej” to projekt Narodowego Centrum Nauki, z udziałem naukowców z Instytutu Archeologii z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
Podsumowanie wyników interdyscyplinarnego projektu prezentuje artykuł, który ukazał się w prestiżowym czasopiśmie „Antiquity” wiosną 2026 r. Projekt pt. „Dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze Puszczy Białowieskiej”, finansowany był przez Narodowe Centrum Nauki, w ramach konkursu Symfonia 4. Kierownikiem projektu realizowanego w latach 2016-2021 był prof. dr hab. Przemysław Urbańczyk z Instytutu Archeologii UKSW. Efektem prac jest pięciotomowy katalog obiektów archeologicznych na terenie Puszczy Białowieskiej.
Puszcza Białowieska stanowi wyjątkowy obszar, na którym krajobraz pozostał w dużej mierze nieprzekształcony przez działalność człowieka. Oprócz archeologów w badaniach na terenie Puszczy wzięli udział specjaliści od teledetekcji oraz nauk historycznych i przyrodniczych. Informacje pochodzące z Numerycznego Modelu Terenu (NMT), prospekcji terenowej i licznych analiz paleośrodowiskowych, potwierdziły epizodyczną aktywność człowieka na tym obszarze w ciągu ostatnich 10 000 lat. Te wyniki będą stanowić metodyczną podstawę dla kolejnych badań i ochrony dziedzictwa na terenach zalesionych. W sumie zidentyfikowano 1842 obiekty antropogeniczne od mezolitu do czasów współczesnych. Są wśród nich kopce, kurhany, pozostałości dawnych pól, smolarnie, mielerze czy pozostałości z okresu wielkich wojen. Te wyniki podsumowuje olbrzymi, pięciotomowy katalog wszystkich zidentyfikowanych obiektów.
Autorzy wiodący:
dr Joanna Wawrzeniuk (Instytut Archeologii, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie), prof. dr hab. Przemysław Urbańczyk (Instytut Archeologii, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie), Dr Michał Szubski (Instytut Archeologii, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie),
Michał Jakubczak (Instytut Archeologii I Etnologii, Polska Akademia Nauk)
Piotr Kittel (Katedra Geologii i Geomorfologii, Wydział Nauk Geograficznych, Uniwersytet Łódzki)
Dariusz Krasnodębski (Instytut Archeologii i Etnologii, Polska Akademia Nauk)
Bogusława Kruczkowska (Katedra Gleboznawstwa, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego)
Mateusz Krupski (Instytut Nauk o Glebie, Żywienia Roślin i Ochrony Środowiska, Katedra Antropologii, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu)
Kamil Niedziółka (Instytut Archeologii, Uniwersytet Gdański)
Magdalena Szubska (Instytut Archeologii, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie)
Zgodnie z obowiązującą listą ministerialną publikacja w Antiquity liczy 200 punktów.
Antiquity jest jednym z najbardziej znanych, cenionych i rozpoznawalnych czasopism o archeologii. Zostało założone w 1927 r. W czasopiśmie publikowane są najważniejsze odkrycia archeologiczne obejmujące okres od najwcześniejszych początków człowieka po współczesną teorię archeologiczną. Biuro „Antiquity” mieści się na Wydziale Archeologii Uniwersytetu w Durham.
19 czerwca 2026
