ProjektyProfesor Jan F. Terelak z Instytutu Psychologii UKSW otrzymał „Złotą Lotkę” – najwyższe wyróżnienie polskich pilotów. Laureat został nagrodzony za wkład w rozwój lotnictwa w zakresie psychologii lotniczej.
Nagrodę wręczono na scenie Opery Wrocławskiej, a laureat przyjął ją z rąk Prezesa Klubu Lotników „Loteczka” wraz z polskim kosmonautą Sławoszem Uznańskim-Wiśniewskim i przedstawicielem NASA Johnem F. Hall’em.
Przez dekady prof. Jan F. Terelak brał czynny udział w selekcji psychologicznej pilotów wojskowych (w tym pilotów samolotów naddźwiękowych) oraz kandydatów na polskich kosmonautów. Naukowiec związany przez dziesięciolecia także z UKSW, badał kryteria selekcji i sposoby radzenia sobie ze stresem kandydatów na lotników, w tym jak wpływały na bezpieczeństwo i niezawodność ludzi pracujących w warunkach ekstremalnych. Wcześniej zajmował się także przełomowymi badaniami dotyczącymi tzw. „syndromu zimowników” – reakcją ludzkiej psychiki na ekstremalną izolację, monotonię i brak prywatności.
Prof. Jan F. Terelak jest członkiem: European Association for Aviation Psychology, International Association Appilied Millitary Psychology, Komitetu Badań Kosmicznych i Satelitarnych oraz Komitetu Ergonomii PAN. Pierwszy polski psycholog kosmiczny wykonujący badania eksperymentalne na kosmonautach na Stacji Kosmicznej oraz jeden z czterech psychologów na świecie w XX wieku, który zimował w Antarktyce prowadząc badania na Stacji PAN im. Henryka Arctwoskiego w ramach eksperymentu naturalnego nad skutkami psychologicznymi długotrwałej izolacji socjalnej. Jest autorem ponad 350 różnych artykułów, opublikowanych w czasopismach krajowych i zagranicznych.
Badania Profesora Terelaka stały się kluczowym punktem odniesienia dla agencji kosmicznych. Polski kosmonauta Mirosław Hermaszewski podkreślał ponadczasowość prac prof. Jana F. Terelaka, wskazując, że wyciągnięte przez niego wnioski są niezbędne przy planowaniu załogowych lotów na Marsa czy Księżyc.
Dokonania w zakresie psychologii kosmicznej zostały docenione przez Kapitułę Klubu Lotników i Kosmonautów „Dąb”. Zgodnie z obyczajem, laureat nagrody posadził drzewo swojego imienia w Alei Kosmonautów we Wrocławiu, w której rosną już dęby posadzone przez kilkudziesięciu astronautów amerykańskich a także kosmonautów europejskich, rosyjskich i hinduskich.
Profesor Jan F. Terelak odebrał nagrodę w postaci statuetki” Krasnala Kosmicznego”, który ma tradycyjnie twarz laureata. Nagroda przyznawana jest za wybitny wkład w rozwój Polskiej Astronautyki w zakresie psychologii kosmicznej.
Statuetka profesora Jana F. Terelaka została wmurowana na podeście Muzeum Kosmicznego we Wrocławiu, obok statuetki kosmonauty gen. Mirosława Hermaszewskiego i Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego. Cztery lata temu Profesor posadził pamiątkowy dąb w „Alei Kosmonautów”, w której są już dęby astronautów z wielu krajów świata.
07 października 2026
