ProjektyMury dawnej części Domu Stróża, pozostałości podłogi z ceramicznych płytek i drewna, XIX-wieczny korytarz z pergolą i asfaltową nawierzchnią, kamienna posadzka dawnej klatki schodowej oraz fragmenty stiukowych dekoracji Pałacu Myśliwskiego – to najciekawsze odkrycia dokonane w tym roku w Morysinie przez zespół archeologów z UKSW.
Badania prowadzone w 2026 r. przy ruinach Domu Stróża i Pałacu Myśliwskiego były kolejnym etapem prac nad rozpoznaniem i ochroną zabytkowego założenia Morysina. Potwierdziły, że zachowane dziś ruiny są jedynie niewielką częścią dawnej zabudowy. Relikty, przez dziesięciolecia ukryte pod ziemią, pomogą przygotować program konserwatorski i zabezpieczyć pozostałości historycznej architektury parku.
Obszar dzisiejszego rezerwatu przyrody Morysin w przeszłości był częścią rozległego założenia parkowego stworzonego na początku XIX wieku przez Stanisława Kostkę Potockiego. Park romantyczny został zaprojektowany jako miejsce wypoczynku i rekreacji. W jego obrębie powstało kilka budynków, które miały zapewnić komfort gościom, a ich malownicza architektura współtworzyła wyjątkowy charakter całego założenia.
Morysin po II wojnie światowej pozostawał na uboczu prac konserwatorskich, a stan jego zabytkowej architektury stopniowo się pogarszał. Tegoroczne wykopaliska pozwolą przygotować program prac, których celem będzie zabezpieczenie reliktów przed dalszą degradacją oraz częściowe odtworzenie ich historycznej dekoracji.
Prowadzone badania są częścią szerszego programu rewitalizacji parku morysińskiego. Odtworzono już m.in. historyczną łąkę przy Gajówce, a zabytkowy budynek został zabezpieczony. Dzięki wsparciu finansowemu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w 2027 r. planowane jest jego odtworzenie. W tym samym roku mają być kontynuowane badania Pałacu Myśliwskiego – tym razem w obrębie odkrytej dzięki georadarowi oficyny.
Tegoroczne badania archeologiczne były własną inicjatywą Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie. Za prowadzenie prac archeologicznych odpowiadał zespół pod kierunkiem dr. Rafała Soleckiego, przy udziale studentów archeologii z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. To właśnie ich praca pozwoliła odsłonić i rozpoznać kolejne relikty dawnej zabudowy Morysina.
– Tegoroczne archeologiczne badania wykopaliskowe na obszarze Morysina trwały od 6 do 31 lipca br. Brali w nich udział studenci kierunku Archeologia z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Badania były prowadzone przy dwóch budynkach – Pałacu Myśliwskim z początku XIX wieku i Domu Stróża z połowy XIX wieku – mówi dr Rafał Solecki. – W toku tych prac odsłonięte zostały pozostałości murów fundamentowych a także pozyskano elementy dekoracji, w postaci dekoracyjnych tynków. Odkrycia pomogą w przygotowaniu programu konserwatorskiego, którego celem będzie częściowa odbudowa i zabezpieczenie zabytkowych budynków.
Przy Domu Stróża archeolodzy odkryli zachowane do wysokości około pół metra mury budynku dostawionego od zachodu do widocznej do niedawna czworobocznej wieżyczki. Odsłonięto również pozostałości podłogi z ceramicznych płytek i drewnianych elementów ułożonych w naprzemienne pasy.
Budynek otaczał korytarz, którego ściany i strop tworzyły pergolę znaną dotąd jedynie z archiwalnej grafiki. Jego nawierzchnię wykonano z asfaltu – materiału, który w drugiej połowie XIX wieku stawał się coraz popularniejszy. Fundamenty budynku były bardzo solidne i sięgały około 1,6 metra poniżej ówczesnego poziomu gruntu.
Wśród zabytków ruchomych szczególnie interesujący jest porcelanowy talerzyk z sygnaturą Krister Porzellan-Manufaktur (KPM) z Wałbrzycha, z zestawu Prinzess, wyprodukowany prawdopodobnie w latach 30. XX wieku.
Przy rotundzie Pałacu Myśliwskiego odsłonięto chodnik łączący ganek z pomieszczeniem prawdopodobnie pełniącym funkcję kotłowni. Po północnej stronie archeolodzy natrafili na zasadniczo nienaruszoną kamienną posadzkę dawnej klatki schodowej prowadzącej na piętro pałacu.
Wśród gruzu znaleziono także fragmenty stiukowych dekoracji, które zdobiły niegdyś wnętrza Pałacu Myśliwskiego. Odkrycia te pozwalają lepiej wyobrazić sobie jego pierwotny wygląd.
Docelowo zabezpieczone relikty architektury Morysina mają zostać włączone do stałej oferty kulturalnej Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.
Nad całością prowadzonego przez archeologów z UKSW przedsięwzięcia, jego organizacją i bezpieczeństwem czuwali eksperci Muzeum Pałacu. Dr inż. Maciej Żołnierczuk, architekt krajobrazu i zastępca kierownika Działu Inwestycji, koordynował prace historyczno-przyrodnicze. Monika Drabik, biolog i specjalista ds. środowiskowych, dbała o ochronę ekosystemu, aby prowadzone w sercu rezerwatu działania w żaden sposób nie naruszały tutejszej dzikiej przyrody.
25 sierpnia 2026
